Ethiopia Check


Channel's geo and language: Ethiopia, Amharic


ኢትዮጵያ ቼክ በማህበራዊ ሚድያ እና በመደበኛ ሚድያዎች የሚቀርቡ ሀሰተኛ መረጃዎችን በማጣራት ስራዎቹን ለተከታታዮቹ ያቀርባል።


Channel's geo and language
Ethiopia, Amharic
Statistics
Posts filter


#FactCheck Suuraan kun daandii konkolaataa Itoophiyaa keessa jiru hin agarsiisu

Suuraan daandii konkolaataa ammayyaa ofirraa qabufii waraabbiin iskiriinii isaa mul’atu kun barreeffama ‘Magaala Shaambuu’ jedhu waliin miidiyaalee hawaasaarratti qoodamaa jira.

Kunneen suuraa kana qoodan keessaa immoo akkaawuntiin Feesbuukii maqaa ‘Yeroon Wallagga’ jedhu qabu ni argama.

Guutuusaa dubbisuuf geessituu kana cuqaasaa: https://ao.ethiopiacheck.org/home/false-image-purporting-to-show-a-road-in-shambu-town-shaambuu/


#ScamAlert ካናዳ ልከን ስራ እና ትምህርት እናመቻቻለን የሚሉ አጭበርባሪዎች ጉዳይ

በቅርብ ቀናት በተለይ ቲክቶክ፣ ዩትዩብ እና ቴሌግራም በመጠቀም ካናዳ ልከን ትምህርት እንዲሁም ስራ እናመቻቻለን የሚሉ ግለሰቦች በርካቶችን ገንዘብ እያጭበረበሩ እንደሆነ አንድ ጥቆማ ለኢትዮጵያ ቼክ ደርሶ ነበር።

ይህን ጥቆማ መሰረት በማድረግ ኢትዮጵያ ቼክ +251907973210 የሆነ የስልክ ቁጥር የሚጠቀም "አብርሀም" የተባለ ግለሰብን አገልግሎት ፈላጊ ሆኖ ቀርቦ አነጋግሯል።

ግለሰቡ ሲያስረዳ ማንኛውም ፓስፖርት ያለው ሰው የፕሮሰስ ማስጀመርያ 3,500 ብር ከከፈለ በኋላ የተለያዩ ስልጠናዎችን በመስጠት ብቁ ካደረገ በኋላ ወደ ካናዳ ለትምህርት እና ስራ እንደሚልክ ይናገራል። ሌላው ቀርቶ ለአውሮፕላን ቲኬት የሚሆን ክፍያን ራሱ እንደሚፈፅም፣ በኋላ ስራ ከጀመሩ በኋላ ግን ተገልጋዮች መልሰው እንደሚከፍሉ ያስረዳል።

ግለሰቡ የሚጠቀምበት አንድ በቅንብር የተሰራ ፎርምን የተመለከትን ሲሆን (ምስሉ ተያይዟል) የኢትዮጵያ አየር መንገድ አርማን እንዲሁም በቤልጅየም፣ ብራሰልስ የኢትዮጵያ አምባሳደር ሂሩት ዘመነን ስም እና ፊርማ ያሳያል። ፎርሙ ካናዳ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሰው ሀይል እንደምትፈልግ ገልጾ ተመዝጋቢው (ተጭበርባሪው) ግለሰብ ፕሮሰስ ለመጀመር እንዲፈርም ይጠይቃል።

ኢትዮጵያ ቼክ ይህን ዶክመንት ሁለቱም ተቋማት እንደማያውቁት፣ ይልቁንም በቅንብር የተሰራ መሆኑን አረጋግጧል።

አብርሀም የተባለው ግለሰን እጅግ በርካታ ከሆኑ ሰዎች 3,500 ብር እየሰበሰበ እንደሆነም ደርሰንበታል፣ ለዚህ የሚጠቀምበትን የባንክ አካውንትም ደርሰንበታል።

በተጨማሪም ካናዳ የሰው ሀይል ሲያስፈልጋት በመንግስት ተቋሞቿ እና አብራቸው በምትሰራቸው ኤጀንሲዎች በኩል እንጂ በደላሎች ወይም በቲክቶክ እና ቴሌግራም በሚያስተዋውቁ ግለሰቦች እንዳልሆነ የካናዳ ኤምባሲ በአንድ ወቅት ለኢትዮጵያ ቼክ አሳውቆ ነበር።

ኤምባሲው በወቅቱ እንዳስረዳን “ህጋዊ በሆነ መልኩ ስራዎቻቸውን ማስተዋወቅ የሚችሉት የተፈቀደላቸው ወኪሎች ብቻ ናቸው” ብሏል።

“ክፍያ ከሚቀበሉ፣ ነገር ግን ካልተፈቀደላቸው ወኪሎች ጋር አንሰራም” ይላል ስለ ወኪሎች የሚያብራራው የኤምባሲው የድረ-ገጽ ክፍል። ወኪሎች የተፈቀደላቸው ናቸው የሚባሉት በካናዳ ባሉ ሶስት የህግ ማህበራት ውስጥ መስፈርቶችን አሟልተው አባል የሆኑ እንደሆነ ብቻ እንደሆነም ያብራራል። 

የካናዳ ጉዞዎችን በተመለከተ የበለጠ ለመረዳት ከዚህ በታች ያለውን ሊንክ ይከተሉ እና ራስዎን ከአላስፈላጊ ወጪ ይጠብቁ።

https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/immigration-citizenship-representative/learn-about-representatives.html

@EthiopiaCheck




የሆሎግራም ቴክኖሎጂ በአፍሪካ ለመጀመሪያ ግዜ ኢትዮጵያ ውስጥ ተሰራ በሚል የቀረበው መረጃ የተሳሳተ ነው

ባሳለፍነው እሁድ የአድዋ ድል የመታሰቢያ ሙዚየም በተመረቀበት አለት ዳግማዊ አፄ ምኒሊክ በባለ ሶስት አውታር ሆሎግራም (3D Hologram) ቴክኖሎጂ አማካኝነት ከታዳሚዎች ፊት ቀርበው ንግግር ማድረጋቸው ተመልክተናል።

ዳግማዊ አፄ ምኒሊክ መድረኩ ላይ በሆሎግራም አማካኝነት ከመከሰታቸው ቀደም ብሎ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ቴክኖሎጂውን በተመለከተ ንግግር አድርገው ነበር።

በንግግራቸውም “የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት በአፍሪካ ለመጀመሪያ፤ በዓለም እጅግ ጥቂት ሀገራት ሊያሳኩ የቻሉትን የሆሎግራም ቴክኖሎጂ ተጠቅሞ ሦስት ፎቶ እና ባልጠራ ድምጽ የተቀዳ የአፄ ምኒሊክ ንግግርን በአዲስ መልዕክት እና በዛሬ ምንነት አስደማሚ በሆነ መልኩ በአፍሪካ ለመጀመሪያ ጊዜ ከመቶ ዓመት በፊት የሞቱትን ሰው ሊያናግር ጥቂት ደቂቃዎች ቀርተውታል፡፡ ትላንት አባቶቻችን ቴክኖሎጂን ሞክረዋል፡፡ ዛሬ ደግሞ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ በአፍሪካ ፈር ቀዳጅ የሆነውን ምልክት ሊያሳየን ተዘጋጅቷል” ሲሉ ተደምጠዋል።

ሆኖም ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሆሎግራም ቴክኖሎጂ በአፍሪካ ለመጀመሪያ ጊዜ በኢትዮጵያ ለዕይታ መቅረቡን በተመለከተ የተናገሩት መረጃ የተሳሳተ መሆኑን ኢትዮጵያ ቼክ ባደረገው ማጣራት አረጋግጧል።

የባለሶስት አውታር ሆሎግራም ቴክኖሎጂ ባለፉት ጥቂት አመታት በግብጽ፣ በደቡብ አፍሪካ፣ በታንዛኒያ እና በናይጄሪያ ጥቅም ላይ መዋሉን ተመልክተናል።

ግብጽ ከሁለት አመት በፊት አራተኛውን የአለም ወጣቶች ፎረም ባዘጋጀችበት ወቅት የፊዚክስ ሊቁን አልበርት አንስታይን፣ ታላቁን ባለቅኔ ጃላል አል-ዲን አል-ሩሚን እና ማዘር ትሬሳን የባለ ሶስት አውታር ሆሎግራም በመጠቀም ለእይታ አብቅታ ነበር። በዝግጅቱ ላይም የሀገሪቱ ፕሬዝደንት አብዱል ፈታህ አልሲሲ ተገኝተው ነበር። ዝርዝሩን ይህን ማስፈንጠሪያ በመከተል ያግኙ: https://www.egypttoday.com/Article/4/112091/Aroma-Studios-takes-hologram-technology-to-a-whole-new-level

በታንዛኒያ ደግሞ ቮዳኮም የተሰኘው የቴሌኮም ኩባንያ ከአመት በፊት የ5ኛ ትውልድ አገልግሎቱን ይፋ ባደረገበት ስነ-ስርዐት የባለ ሶስት አውታር ሆሎግራም ተጠቅሞ ነበር። ቴክኖሎጂውን ያቀረበውም መቀመጫውን ናይሮቢ፣ ኬኒያ ያደረገው ጄይስ ፓይሮቴክኒክስ (Jays Pyrotechnics) የተባለ ኩባንያ ነበር። የሆሎግራሙን እይታ ይህን ማስፈንጠሪያ በመከተል ይመልከቱ: https://www.youtube.com/watch?v=seDPEeNMl5M

በተጨማሪም ከላይ የተጠቀሱትን አገሮች ጨምሮ ቴክኖሎጂው ለማስታወቂያ፣ ለትምህርት፣ ለሽያጭ ስራ (marketing) እና ለሌሎችም አገልግሎት በመዋል ላይ መሆኑን ተመልክተናል።

ሆሎግራም እ.አ.አ 1948 ዓ.ም በሀንጋሪያዊው ዴቪስ ጋቦር የተፈጠረ ሲሆን በተለይ ከቅርብ አመታት ወዲህ እጅጉን እየዘመነ በመሄድ ላይ የሚገኝ ቴክኖሎጂ መሆኑ ይታወቃል።

@EthiopiaCheck




Suuraan kun daandii konkolaataa Itoophiyaa keessa jiru hin agarsiisu

Akkaawuntiin Feesbuukii maqaa ‘Amiinoo Yuusuf’ jedhufii hordoftoota kuma 29 ol qabu suuraa dogongorsiisaa maxxansuu isaa hubanneerra.

Akkaawuntiin kun suuraa waraabbiin iskiriinii (screenshot) isaa mul’atu kana barreeffama daandii Itoophiyaa keessa jiru akka ta’e eeru waliin qoodee jira.

Guutuusaa dubbisuuf geessituu kana cuqaasaa: https://ao.ethiopiacheck.org/home/a-picture-that-claims-newly-built-roads-in-ethiopia-is-fake-itoophiyaa/


#FakeNewsAlert "ለህወሃት የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ተሰጠ ተብሎ የተሰራጨው መረጃ ሀሠተኛ ነው"--- የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለኢትዮጵያ ቼክ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለህዝባዊ ወያኔ ሃርነት ትግራይ (ህወሃት) የፖለቲካ ፓርቲ የምዝገባና የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት መስጠቱን ያሳያል የተባለ ሰርተፊኬት በማህበራዊ ሚዲያ በስፋት ሲሰራጭ ተመልክተናል። ሰርተፊኬቱ በ22/05/2016 ዓ.ም ስለመሰጠቱም ተገልጿል።

ኢትዮጵያ ቼክ ከላይ የተገለጸውን የምዝገባና የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ትክክለኛነት ለማረጋገጥ ቦርዱን አነጋግሯል።

የቦርዱ የኮሚኒኬሽን ሥራ ክፍል የተጋራው መረጃ ሀሠተኛ መሆኑን የገለጸ ሲሆን ሰርተፊኬቱም ተመሳስሎ የተሰራ መሆኑን አረጋግጧል።

የኮሚኒኬሽን ክፍሉ ጨምሮ እንዳስረዳን ቦርዱ የፖለቲካ ፓርቲ የምዝገባና የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት በሚሰጥበት ወቅት በኦፊሴላዊው የፌስቡክ ገጹ እንደሚያሳውቅ ገልጾልናል።

ምርጫ ቦርዱ ‘የወሎ ህዝቦች ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ’ ተብሎ ለሚጠራ ሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ፤ ‘የኩሽ ህዝቦች ብሔራዊ ንቅናቄ’ ተብሎ ለሚጠራ ክልላዊ የፖለቲካ ፓርቲ እና ‘ብሔራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ’ ለተባለ ሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ ጥር 21 ቀን፣ 2016 ዓ.ም የፖለቲካ ፓርቲ የምዝገባና የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መስጠቱን ይፋ አድርጎ ነበር።

በሰሜን ኢትዮጵያ የተከሰተውን ጦርነት ተከትሎ ለህዝባዊ ወያኔ ሃርነት ትግራይ ተሰጥቶት የነበረው የፖለቲካ ፓርቲ የምዝገባና የህጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት መሰረዙ ይታወቃል።

@EthiopiaCheck


‘ተመሃሮ 12 ክፍሊ ዝፍተንሉ ግዜ ብዝምልከቶ ኣካል ክግለጽ’ዩ’ –ዶ/ር ኪሮስ ጉዕሽ

ትማሊ፡ ኣብ ትግራይ 27 ጥሪ 2016 ዓ.ም ሃገራዊ ፈተና ክወሃብ ምዃኑ ዝሕብር ደብዳበ ብማሕበራዊ ሚዲያ ተወዚዑ ነይሩ።

እዚ፡ ብ20 ጥሪ “ካብ ቢሮ ትምህርቲ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ናብ ቤት ጽሕፈት ኩለን ወረዳታትን ከተማታትን ክ/ከተማታታትን” ከም ዝተጽሓፈ ዝጠቅስ ደብዳበ ግን፡ ስኑዕን ግጉይ ሓበሬታ ዝሓዘን ምዃኑ ሓላፊ ቢሮ ትምህርቲ ትግራይ ገሊጹ።

ተወሳኺ ሓበሬታ ንምንባብ ነዚ መላግቦ ሰዓቡ: https://tig.ethiopiacheck.org/home/fake-notice-bearing-the-name-of-tigray-education-bureau-circulating-on-social-media-%e1%89%b0%e1%88%98%e1%88%83%e1%88%ae/


#FactCheck Suuraan barreeffama ‘Wancii’ jedhu waliin qoodame kun ijaarsa naannoo hara Wancii jiru hin agarsiisu

Akkaawuntiin Feesbuukii maqaa ‘Obsaa Sabaa’ jedhufii hordoftoota kuma 22 ol qabu suuraa dogongorsiisaa maxxansuu isaa hubanneerra.

Akkaawuntiin kun suuraa waraabbiin iskiriiniisaa (screenshot) mul’atu kana barreeffama ‘Wancii, Oromiyaa, Itoophiyaa’ jedhu waliin qoodee jira.

Guutuusaa dubbisuuf geessituu kana cuqaasaa: https://ao.ethiopiacheck.org/home/suuraan-barreeffama-wancii-jedhu-waliin-qoodame-kun-ijaarsa-naannoo-hara-wancii-jiru-hin-agarsiisu/


ይህ ምስል በኢትዮጵያ የተከሰከሰ ድሮንን አያሳይም

ከ880 በላይ ተከታዮች ያሉት እና 'Tordit-ቶ' የሚል መጠሪያ ያለው የትዊተር አካውንት ንብረትነቱ የኢትዮጵያ የሆነ ድሮን መከስከሱን ያሳያል ያለውን ፎቶ አጋርቷል። አካውንቱ ፎቶው የት እና መች እንደተወሰደ አልገለጸም።

ሆኖም ኢትዮጵያ ቼክ ምስሉ ላይ ባደረገው ማጣራት የትዊተር አካውንቱ ያጋራው ፎቶ የቆየና ከሌላ ቦታ የተወሰደ መሆኑን አረጋግጧል።

በፎቶው ላይ የሚታየው ድሮን ንብረትነቱ የእስራኤል ሲሆን እ.አ.አ መጋቢት 31/2018 ዓ.ም በሊባኖስ የተከሰከሰ መሆኑን ዘ ታይምስ ኦፍ እስራኤል በወቅቱ የሰራው ዘገባ ያሳያል።

ትክክለኛውን ፎቶም ይህን ማስፈጠሪያ በመከተል ማግኘት ይቻላል:
https://www.timesofisrael.com/hezbollah-tv-says-israeli-spy-drone-crashed-in-lebanon/

ጊዜያቸውን ባልጠበቀና ከአውድ ውጭ በሆነ መልኩ የሚጋሩ ፎቶዎች ለሀሰተኛና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ጥንቃቄና ማጣራት እናድርግ።

@EthiopiaCheck


እንኳን ለጥምቀት በዓል አደረሳችሁ ።

መልካም በዓል እንዲሆንላችሁ እንመኛለን።

ኢትዮጵያ ቼክ

@EthiopiaCheck


የአለማችን መጪው ትልቁ ፈተና: የሀሰተኛ መረጃ ስርጭት።

የአለም ኢኮኖሚክ ፎረም (WEF) ከቀናት በፊት የዘንድሮውን የስጋት ሪፖርት (Risk Report) ይፋ አድርጎ ነበር። ሪፖርቱ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ የታገዘ የሀሰተኛ መረጃ ስርጭት የፈጠረው ስጋትን በሚቀጥሉት ሁለት አመታት ካሉ ስጋቶች በበለጠ በአንደኝነት አስቀምጧል።

"የአለማችንን ሰላም ሊያውኩ የሚችሉ አዳዲስ ስጋቶች እየተከሰቱ ናቸው" የሚለው ሪፖርቱ በሚቀጥሉት ሁለት አመታት ውስጥ ከግጭቶች እና የአየር ለውጥ በላይ የሀሰተኛ መረጃ ስርጭት ለአለማችን አሳሳቢ ነው ብሏል።

ሪፖርቱ አክሎም እነዚህ ስጋቶች ለዴሞክራሲያዊ ስርዐቶች ፈተና እየሆኑ እንደመጡ በመጥቀስ ሶስት ቢልዮን ሰዎች በምርጫዎች በቅርብ ግዜያት እንደሚሳተፉ ይገልፃል።

"ታዲያ የሀሰተኛ መረጃ ስርጭት እነዚህን ምርጫዎች የማሰናከል እድል አለው። በተጨማሪም ህዝባዊ አመፆችን፣ ግብግቦችን እና በመንግስት እና ሚድያ ምንጮች ላይ አለመተማመን ሊፈጥር ይችላል። ከሁሉም በላይ ፅንፍ የረገጡ አስተሳሰቦችን እድሉ ሰፊ ነው" በማለት ሪፖርቱ ያስረዳል።

እንደሚታወቀው በሀገራችንም የሀሰት መረጃዎች በበርካታ አካላት በስፋት እየተሰራጨ ይገኛል። ሶሻል ሚድያ የፈለጉትን የሚሳደቡበት፣ በሀሰት የሚወነጅሉበት፣ ስም የሚያጠፉበት እንዲሁም ስውን ለጥቃት የሚያነሳሱበት ሲሆን ይታያል።

ሶሻል ሚድያ ላይ ሚወጡ የሀሰት መረጃዎች ከበድ ያሉ ችግሮች እንዲፈጠሩ እያደረገ ነው። ለዚህም ሁላችንም ለሀሰት መረጃ ጆሮ አለመስጠት እና ሲገኝም ማጋለጥ ይኖርብናል።

የኢትዮጵያ ቼክ ስራዎችን ለማግኘት እነዚህን ሊንኮች ይከተሉ:

ፌስቡክ: https://www.facebook.com/EthiopiaCheck/

ትዊተር: https://twitter.com/EthiopiaCheck?s=09

ዩቲዩብ: https://www.youtube.com/channel/UCKtY61Jdq0jTaJaEe0kik8w

ድረ-ገፅ: ethiopiacheck.org




#Explainer ግጉይ ሓበሬታ ንክንኣምን ዝገብሩና ስነ-ልቦናዊ ድርኺታት እንታይ’ዮም?

ዝርግሐ ግጉይ ሓበሬታ ኣብ ብዙሓት ፍጻሜታት ጎናዊ ጽልዋታት ከሕድር ዝጸንሐን ዘሎን ብድሆ ርጡብን ተኣማንን ሓበሬታ ናይ ምርካብ ዕድላት እዩ።

ኣብ ግጉይን ናይ ሓሶትን ሓበሬታ ምእማን ድማ ብዛዕባ ሓደ ነገር ዘይምኹንይ ርድኢትን ውሳኔታትን ክህልወካ ካብ ምግባር ብዝሰገረ ሰባት እቲ ስሕተት ምስ ትኣረመ ኣብ ዝህልዎም ምኽንያታውነት ዝተናውሐ ጽልዋ እዩ ዘለዎ።

ኣብ ታሪኽ ዓለም ዝተፈላለዩ መራሕቲ ነቲ ዝደለዩዎ ዓላማ ንምስኻዕ ከም ሬድዮ፣ ሕትመትን ሲነማን ብምጥቃም ብዝሰርሑዎም ፕሮፖጋንዳታት ንኣተሓሳስባን ውሳኔታትን ሕብረተሰብ ይጸልው ከም ዝነበሩ ይእመን።

ተወሳኺ ሓበሬታ ንምንባብ ነዚ መላግቦ ሰዓቡ: https://tig.ethiopiacheck.org/home/the-psychological-drivers-of-misinformation-beliefs-%e1%88%b5%e1%8a%90-%e1%88%8d%e1%89%a6%e1%8a%93/


#Explainer Odeeffannoowwan maddoota amanamoo hintaaneen qoodaman ilaalchisee ofeeggannoowwan gochuu qabnu

Guyya guyyaan odeeffannoowwan heddu gama miidiyaalee, dhaabbilee, gareeleefii namoota dhuunfaan qoodamu.

Namoonni heddus odeeffannoowwan bifa garagaraan dhiyaatan kunneen ni dubbisu, ni daawwatu yookiin ni dhaggeeffatu.

Haa ta’u malee odeeffannoowwan guyyuu qoodaman keessaa kunneen soba ykn dogongora ta’an xiqqaa miti.

Guutuusaa dubbisuuf geessituu kana cuqaasaa: https://ao.ethiopiacheck.org/home/odeeffannoowwan-maddoota-amanamoo-hintaaneen-qoodaman-ilaalchisee-ofeeggannoowwan-gochuu-qabnu/


ለመላው የክርስትና እምነት ተከታዮች በሙሉ እንኳን ለገና በዓል በሰላም አደረሳችሁ!

ኢትዮጵያ ቼክ

@EthiopiaCheck


ይህ ምስል በኢትዮጵያ እና ሶማሊላንድ የተደረገውን ስምምነት ተከትሎ ደስታቸውን ለመግለጽ አደባባይ የወጡ የሶማሊላንድ ነዋሪዎችን አያሳይም

በያዝነው ሳምንት መጀመሪያ ላይ ኢትዮጵያ ለወታደራዊ እና ለባሕር ንግድ አገልግሎት የሚውል የባህር በር ማግኘት የሚያስችላትን የመግባቢያ ሰነድ ከራስ ገዟ ሶማሊላንድ  ጋር መፈራረሟን አስታውቃለች።

የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት ሙሴ ቢሂ በበኩላቸው ኢትዮጵያ “ለሪፐብሊክ ኦፍ ሶማሊላንድ” በይፋ እውቅና በመስጠት የመጀመሪያዋ አፍሪካዊ ሀገር እንደምትሆን ተናግረዋል።

ይህን የኢትዮጵያ እና ሶማሊላንድ መግባቢያ ሰነድ መፈራረም ተከትሎም የተለያዩ መረጃዎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች ሲጋሩ ሰንብተዋል። ከነዚህ መካከልም የሶማሊላንድ ነዋሪዎች በስምምነቱ የተሰማቸውን ደስታ ሲገልጹ ያሳያሉ የተባሉ ምስሎች ይገኙበታል።

‘KIYYA Hararghe’ የሚል ስምና ከ380 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገጽም ስክሪን ቅጂው የሚታየውን ምስል “የሶማሊላንድ ህዝብ በአደባባይ ወጥቶ ደስታዉን ሲገልፅ አድሯል” ከሚል ጽሁፍ ጋር አጋርቷል።

በርካታ የፌስቡክ ተጠቃሚዎችም መረጃውን መልሰው አጋርተውታል፤ በርካቶችም ሀሳብና አስተያየታቸውን ሰጥተውበታል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሉ ሶማሊላንድ ከኢትዮጵያ ጋር የፈረመችውን የመግባቢያ ሰነድ በማስመልከት ደስታቸውን ለመግለጽ የወጡ የሶማሊላንድ ሰልፈኞችን አያሳይም።

ይህ ምስል ከዚህ በፊት በተለያዩ ጊዜዎች በፌስቡክና ሌሎች ማህበራዊ ትስስር ገጾች ሲዘዋወር ከነበረ ቪድዮ የተወሰደ ስክሪን ቅጂ (screenshot) ነው።

ምስሉ የተወሰደበትን ቪድዮ ካጋሩ የፌስቡክ አካውንቶች መካከልም ‘Siciid Yuusuf Aar’ የሚል ስም ያለው አካውንት አንዱ ሲሆን ቪድዮውንም አኤአ ግንቦት 17፣ 2022 ነበር ያጋራው።

‘KIYYA Hararghe’ በሚል ስም የፌስቡክ ገጽ የተጋራው ምስልም በዚህ ቪድዮ 0፡03 ሴኮንድ ላይ ይገኛል፡ https://www.facebook.com/share/v/pN3ivrxeMzLXQARx/?mibextid=KMUjF5

ስለዚህም ይህ ምስል ከአውድ ውጭ የተጋራና አሳሳች ሆኖ አግኝተነዋል።

ጊዜያቸውን ባልጠበቀና ከአውድ ውጭ በሆነ መልኩ የሚጋሩ ምስሎች ለሀሰተኛና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ጥንቃቄና ማጣራት እናድርግ።

@EthiopiaCheck




ሓደ ሓቃዊ ሓበሬታ ብኸመይ’ዩ ዝዛባዕ?

ዓበይቲ ዜናታት ወይ ሓበሬታታት — ለበዳ ሕማማት፣ ፖለቲካዊ ውሳነታት ወይ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት — ክስምዑ እንከለው ሰባት ብብዝሒ ናብ ኢንተርነትን ማሕበራዊ ሚዲያን እዮም ዝኸዱ።

እዚኦም፡ ገሊኦም ብዛዕባ እቲ ዝሰምዑዎ ነገር ንኻልኦት ንምክፋል ክውሕዙ እንከለው፡ ገሊኦም ድማ ዓበይቲ ዜናታት ብምክፋል ዝስዕቡዎም ጸለውቲ ብዛዕባ እቲ ዝወጽአ ሓበሬታ እንታይ ይብሉ ኣለው ዝብል ንምክትታል ክመጽኡ ይኽእሉ።

ተወሳኺ ሓበሬታ ንምንባብ ነዚ መላግቦ ሰዓቡ: https://tig.ethiopiacheck.org/home/how-information-gets-distorted-and-how-to-spot-it-%e1%88%93%e1%89%a0%e1%88%ac%e1%89%b3/


አቶ ኤርሚያስ አመልጋ ተናገሩት ተብሎ የተጋራው መረጃ የቆየና ከአውድ ውጭ የቀረበ ነው

ከ64,100 በላይ ተከታዮች ያሉትና “ኢትዮጵያዊ’’ የሚል ስያሜ ያለው የቲክቶክ አካውንት ‘’ታዋቂው የንግድ ሰው ኤርሚያስ አመልጋ የአብይ አህመድ መጨረሻ ሳይታወቅ ምንም አይነት ቢዝነስ መጀመር አያስፈልግም ብሏል’’ የሚል መረጃ ማጋራቱን ተመልክተናል። ከመረጃው ጋርም አቶ ኤርሚያስ አመልጋ ሲናገሩ የሚደመጥበት አጭር ቪዲዮ ተያይዟል።

አቶ ኤርሚያስ በንግግራቸው ‘’በአሁኑ ወቅት ጸጥ ብሎ፣ አንገትን ደፋ አድርጎ ነገሮች ወዴት እንደሚሄዱ ማየት ነው እንጅ አዲስ ስራ ጀምሩ ብየ በአሁኑ ጊዜ ለመምከር ይከብደኛል። May be ወቅቱ ከፈጠራቸው ሁናቴዎች ጋር ተያይዞ የሚመጡ ዕድሎች ካሉ እነሱን ማየት ይቻላል፤ እነሱም ቢሆኑ ጊዜዊ እንጅ ዘላቂ አይመስሉኝም…” ሲሉ ይደመጣሉ።

ሆኖም ኢትዮጵያ ቼክ ባደረገው ማጣራት ከላይ የተጠቀሰው ቪዲዮ የቆየና የአቶ ኤርሚያስ ንግ ግርም ከአውድ ውጭ የቀረበ መሆኑን አረጋግጧል። አቶ ኤርሚያ በቪዲዮው ላይ የሚደመጠውን መልዕክት ያስተላለፉት የኮሮና ወረርሽኝ በተከሰተበት ወቅት በተከታታይ በዩቱብ በለቀቋቸው ትምህርታዊ ቪዲዮዎች ነበር። ‘’ቢዝነስ ጀምሩ ብየ አልመክርም’’ ያሉትም የወረርሽኙን ወቅት ግንዛዜ ውስጥ በማስገባት ነበር።

በወቅቱ ተከታታይ ቪዲዮዎቹን የጫነው የዩቱብ ቻናል አገልግሎቱን ያቆመ ቢሆንም ከላይ የተጠቀሰው መልዕክት የሚታይበትን ቪዲዮ ይህን ማስፈንጠሪያ በመከተል መግኘት ይቻላል: https://www.youtube.com/watch?v=VvjRKnsySCE

የኹነቶችን ጊዜ ሳይጠቅሱ እንዲሁም ከአውድ ውጭ የሚጋሩ መረጃዎች ለሀሠተኛና ለተዛቡ መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ጥንቃቄ እናድርግ!

@EthiopiaCheck

20 last posts shown.