Wazema Media / Radio

ለቸኮለ! ቅዳሜ፣ መስከረም 23፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ አገራዊ የምክክር ኮሚሽን የመጨረሻውን የብሄራዊ ምክክር ጉባኤ የምክረ ሀሳቦች ሠነድ ዛሬ ማምሻውን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ለፌዴራሉ መንግሥት አስረከበ። ኮሚሽኑ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና ለፌደራል መንግሥት ያስረከበው ሠነድ፣ እጅግ መሠረታዊ በተባሉ ጉዳዮች ላይ የቀረቡ 81 ምክረ ሀሳቦችንና 400 ዝርዝር ምክረ ሀሳቦችን ያካተተ መኾኑን ገልጧል። በብሄራዊ ምክክር ጉባኤ ደረጃ ያልታዩ ቀሪ አጀንዳዎችን ደሞ የክልል መንግሥታት ተረክበዋል።

ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ፣ በዚሁ የምክረ ሀሳቦች ሠነድ የርክክብ ስነ ሥርዓት ላይ መገኘታቸውን በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ገልጸዋል። ዐቢይ፣ የሠነዱና የአጀንዳዎች ርክክቡ የኢትዮጵያን የዘመናት ችግሮች በአካታች ምክክር፣ በሰላማዊ ውይይት እና በአገራዊ መፍትሄዎች ለመፍታት የተያዘውን ቁርጠኝነት ያሳያል ብለዋል።

2፤ መከላከያ ሠራዊትና የትግራይ የሰላም ኃይል ተዋጊዎች ዛሬ ከቀትር በኋላ መቀሌ መግባታቸው ተሠማ። መከላከያ ሠራዊት እና የትግራይ የሰላም ኃይል መቀለን ከመግባታቸው ቀደም ብሎ፣ የትግራይ ኃይሎች በከተማዋ ውስጥ ካሏቸው ይዞታዎች እየለቀቁ መሄዳቸውን አንዳንድ የከተማዋ ነዋሪዎች ነግረውኛል ሲል ሮይተርስ ዘግቧል። የትግራይ የሰላም ኃይል ተዋጊዎች ወደ ሌሎች የክልሉ አካባቢዎች ይዞታቸውን እያሠፉ ስለመኾኑ የቡድኑ ምንጮች እንደነገሩት ጠቅሶ ማምሻውን የዘገበው ደሞ ዓረብኛው የአልጀዚራ ጣቢያ ነው። መከላከያ ሠራዊትም ኾነ ሕወሃት፣ ዛሬ በመቀለ ስላለው ሁኔታ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ያሉት ነገር የለም።

3፤ ጌታቸው ረዳ የሚመሩት የሕወሓት ተቃዋሚ የኾነው የትግራይ ዲሞክራሲያዊ ስምረት ፓርቲ፣ መቀለ ከተማ ውስጥ ሠነዶችን የማቃጠል እና የመንግሥትንና የሕዝብን ገንዘብ እንዲሁም ንብረቶች የመዝረፍ ድርጊቶች እንደተፈጸሙ ማረጋገጡን ማምሻውን ባወጣው መግለጫ ገለጠ። ፓርቲው፣ የመቀለና አካባቢዋ ሕዝብ ተደራጅቶ ንብረቶችንና ሕዝባዊ ተቋማትን እንዲጠብቅና በሥርዓት አልበኝነት ድርጊቶች ውስጥ የተሳተፉ አካላትን እንዲከታተል አሳስቧል። መቀለ ላይ የታዩት የዝርፊያ ድርጊቶች በሌሎች የክልሉ ከተሞች እንዳይደገሙ መላው የክልሉ ሕዝብ እንዲተባበር ጭምር ፓርቲው ጥሪ አድርጓል።

በሌላ በኩል፣ በቁም እስር ላይ የቆዩት የቀድሞው የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዝዳንት ሌ/ጄነራል ታደሠ ወረደ ከትናንት ጀምሮ ያሉበት ቦታ እና ሁኔታ እንደማይታወቅ ቤተሰቦቻቸው መናገራቸውን ቢቢሲ ዘግቧል። የትግራይ ጸጥታ ኃይል አባላት ጀነራል ታደሠን በቁም እስር ላይ ከነበሩበት መኖሪያ ቤታቸው አስወጥተው ወደ አንድ ሆቴል እንዳዛወሯቸው ከቀናት በፊት ተዘግቦ ነበር። ኾኖም የጸጥታ ኃይሉ አባላት ጀኔራሉን ትናንት ከምሽቱ 5 ሰዓት ከ30 ገደማ በግዳጅ ከሆቴሉ ይዘዋቸው እንደሄዱና ምናልባትም ለኤርትራ መንግሥት ሊያስረክቧቸው ይችላሉ የሚል ስጋት እንዳላቸው ቤተሰቦቻቸው መግለጣቸውን የዜና ምንጩ ጠቅሷል። የትግራይ ኃይሎች የመረጃና ደኅንነት ኃላፊ የነበሩት ኮሎኔል ተወልደ ገብረትንሳኤ እና የፖለቲካ ጉዳዮች ኃላፊ የነበሩት ኢሳያስ ታደሠ ከጀነራል ታደሠ ጋር ሆቴሉ ውስጥ በቁም እስር ላይ ነበሩ ተብሏል።

4፤ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ምክር ቤት፣ ክልሉን ከምስረታው ጀምሮ በመሩት እንደሻው ጣሠው ምትክ ለክልሉ አዲስ ርዕስ መስተዳድር ሾመ። አዲሱ የክልሉ ምክር ቤት ዛሬ ባካሄደው የመጀመሪያ ጉባዔ ርዕሰ መስተዳድር ኾነው የተሾሙት፣ የትምጌታ አስራት (ዶ/ር) ናቸው። አዲሱ ርዕሰ መስተዳድር የክልሉን ሹመት እስኪቀበሉ ድረስ፣ በከተማና መሠረት ልማት ሚንስቴር የመሠረተ ልማት ዘርፍ ሚንስትር ደኤታ ኾነው በማገልገል ላይ ነበሩ። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል አዲስ ክልላዊ መንግሥት በማዋቀር የመጨረሻው ክልል ኾኗል።

5፤ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ግብጽ በምታስተናግደው የቀጣናው የመሪዎች ስብሰባ ላይ ለመሳተፍ ካይሮ ገቡ። የግብጽ፣ የኤርትራ፣ የሶማሊያ እና የሱዳን መሪዎች በሚሳተፉበት ይኼው ስብሰባ፣ በቀጣናዊ የጋራ ደኅንነት፣ መረጋጋትና አጋርነት ዙሪያ እንደሚመክር የኤርትራ መንግሥት ቃል አቀባይ የማነ ገብረመስቀል ገልጸዋል። ስብሰባው፣ በቀይ ባሕር፣ ኤደን ባሕረ ሠላጤ እና በናይል ተፋሰስ ዙሪያ ሲደርግ የቆየው ቀጣናዊ ምክክር አካል መኾኑን የማነ ጠቅሠዋል። ኢሳያስ ከፕሬዝዳንት አል ሲሲ ጋር በሁለትዮሽ ጉዳዮች ዙሪያ በተናጥል እንደሚወያዩም ተገልጧል። ኢሳያስ ወደ ካይሮ ያቀኑት፣ ኢትዮጵያና ኤርትራ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ባቋረጡ ማግስት ነው።

በሌላ በኩል፣ የኤርትራ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ኦስማን ሳለህ የመሩት የኤርትራ ከፍተኛ ልዑክ፣ ከአሜሪካ የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ፍራንክ ጋርሲያ እና ሌሎች የአሜሪካ ባለሥልጣናት ጋር ዋሽንግተን ውስጥ መወያየቱን የማነ ገልጸዋል። የአገሪቱ ከፍተኛ ልዑካን ቡድን ወደ ዋሽንግተን ያቀናው፣ አሜሪካ በኤርትራ ገዥ ፓርቲ፣ በከፍተኛ ባለሥልጣናትና ጦር ሠራዊት ላይ ጥላው የነበረውን ማዕቀብ ባነሳች ማግስት ነው።

6፤ ግብጽ፣ በሰሜን ኢትዮጵያው ግጭት ውስጥ እጄ የለበትም አለች። አፍሪካ ኅብረት፣ ግብጽ፣ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ ውጥረትን ከሚያባብሱ ድርጊቶች ይቆጠቡ በማለት ከትናንት ወዲያ ባወጣው መግለጫ መጠየቁ ግብጽን እንዳስገረማት አንድ የአገሪቱ ከፍተኛ ባለሥልጣን መናገራቸውን ጠቅሶ መንግሥታዊው የግብጽ የዜና አውታር ዘግቧል። ባለሥልጣኑ፣ የኅብረቱ መግለጫ ግብጽን በኢትዮጵያ ውስጣዊ ቀውስ ውስጥ ጎትቶ ለማስገባት ያለመ ነው በማለት መውቀሳቸውን የዜና ምንጩ ጠቅሷል። ሦስቱ አገራት ውጥረቱን ያረግቡ በማለት አፍሪካ ኅብረት የጠየቀው፣ ኢትዮጵያና ግብጽ አንዳቸው የሌላኛቸውን ዲፕሎማት ማባረራቸውን እንዲኹም ኢትዮጵያ የኤርትራ 10 ዲፕሎማቶች በ48 ሰዓታት እንዲወጡላት ሐሙስ'ለት ማዘዟን ተከትሎ ነበር።

እንዲሁም፤

1፤ ዐውደ ፋጎስ 93ኛ ዙር ውይይት ነገ እሁድ መስከረም 24 ቀን ከቀኑ 8 ሰዓት ጀምሮ በወመዘክር አዳራሽ ይካሄዳል። በዚህኛው ዙር አብነት የሺዋስ "ጊዜ: በፍልስፍና፤ በፊዚክስ እና በሥነ መለኮት መነጽር" በሚል ርዕስ የውይይት መነሻ ሀሣብ ያቀርባል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ዓርብ፣ መስከረም 22፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ የትግራይ የሰላም ኃይል መላዋን ትግራይ ለመቆጣጠር ተቃርቤያለሁ አለ። ቡድኑ፣ ተዋጊዎቹ ከመቀሌ ደቡብ ምስራቅ 20 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የምትገኘውን ሚላዛት ከተማ መያዛቸውን ገልጧል። የቡድኑ አዛዥ ጀነራል ገ/እግዚአብሔር በየነም፣ የሕወሓት አመራሮች ከመቀሌ እየወጡ መኾኑን ተናግረዋል። ጀነራሉ፣ ቡድኑ ከሕወሃት ጋር ግንኙነት ባላቸው አካላት ላይ የበቀል ርምጃ እንደማይወስድም ማረጋገጫ ሠጥተዋል።

የሕወሃት ሊቀመንበር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል በበኩላቸው፣ የመንግሥት ኃይሎች የተወሠኑ የትግራይ አካባቢዎችን መቆጣጠራቸውን ትናንት ምሽት በሠጡት መግለጫ አምነዋል። ኾኖም የትግራይ ኃይሎች መልሶ ማጥቃት ርምጃ የሚወስዱበት ጊዜ ይመጣል ያሉት ደብረጽዮን፣ ተዋጊዎቻቸው ካሁን በኋላ ተንቀሳቃሽ የውጊያ ስልት እንደሚከተሉ ተናግረዋል።

በተያያዘ፣ ጌታቸው ረዳ የሚመሩት ስምረት ፓርቲ፣ በኃይል ሥልጣን ከያዘው ሕወሃት-መራሹ አስተዳደር ጋር ሲሠሩ የቆዩ አካላት ወደ ኤርትራ እንዳያቀኑ ጥሪ አቀረበ። ፓርቲው፣ የትግራይ ሕዝብ በተለይም ወጣቶች ከበቀል ስሜት እንዲርቁ ዛሬ ባወጣው መግለጫ አሳስቧል። የታጠቁ ኃይሎችም የሕዝብ ተቋማትን በመጠበቅ ለሰላማዊ መንገዶች እንዲዘጋጁ ፓርቲው ጥሪ አድርጓል።

2፤ አምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ አፍሪካ ኅብረት በሰሜን ኢትዮጵያው ግጭት ዙሪያ አስቸኳይ ስብሰባ እንዲጠራ ጠየቀ። አምነስቲ፣ ኅብረቱ ካለፉ ስህተቶቹ በመማር በሰሜን ኢትዮጵያ ለተከሠተው ቀውስ ባፋጣኝ ምላሽ መስጠት ይጠበቅበታል ሲል ዛሬ ባወጣው መግለጫ አሳስቧል። በአየር ላይ ጥቃቶች ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ በሲቪል መሠረተ ልማቶች ላይ ጉዳት መድረሱ እንዳስደነገጠው የጠቀሠው ተቋሙ፣ ባለሥልጣናት በትግራይ ክልል የተቋረጡ የኮምንኬሽን አገልግሎቶችን በአፋጣኝ እንዲያስጀምሩ ጠይቋል። የድርጅቱ የአፍሪካ ሃላፊ ቲገር ቻጉታህ፣ ቀጠናዊና ዓለማቀፍ ድርጅቶች ሲቪሎችን ከጉዳት እንዲጠበቁና ገለልተኛ ምርመራ እንዲደረግ ጥረታቸውን እንዲቀጥሉ ጥሪ አድርገዋል።

3! ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ፣ “መንገድ ስተው ከአገራቸው በተቃራኒ ቆመዋል ያሏቸው ኃይሎች ወደ ሰላማዊ መንገድ እንዲመለሱ ነገ መከበር የሚጀምረውን የኢሬቻ በዓል አስመልክተው ባስተላለፉት መልዕክት ጥሪ አደረጉ። "ኦሮሞ በትግሉ ነጻ ወጥቷል" ያሉት ዐቢይ፣ ከዚህ በኋላ "በጠመንጃ አፈሙዝ" እና "ከጠላት" ጋር በመተባበር የሚመለስ የኦሮሞ ጥያቄ ሊሮር አይችልም ሲሉ በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሠፈሩት መልዕክት ገልጸዋል።ዐቢይ፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ አንድነቱን እንዲያጠናክር እና ሰላም፣ እርቅና ወንድማማችነትን እንዲያበረታታ ጭምር ጥሪ አስተላልፈዋል።

4፤ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መሥተዳድር ሺመልስ አብዲሳ፣ ከክልሉ 23 የከተማ አሥተዳደሮች መካከል ስምንቱ በቀጥታ በክልሉ መንግሥት ስር እንዲሆኑ ተወስኗል ሲሉ ከኦቢኤን ቴሌቪዥን ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ተናገሩ። በክልሉ መንግሥት ሥር የሚኾኑት፣ አዳማ፣ ሸገር፣ ነቀምት፣ ጂማ፣ ሻሸመኔ፣ ሮቤ፣ ማያ እና ቢሾፍቱ መኾናቸውን ሺመልስ ገልጸዋል። ሺመልስ፣ የስምንቱን ከተሞች የፋይናንስ፣ የእቅድና ሰው ኃይል ምደባ የክልሉ መንግሥት በቀጥታ እንደሚመራ አስረድተዋል። ቀሪዎቹ 15 የከተማ አስተዳደሮች አዲስ በተዋቀሩት ስድስት ዞኖች ሥር እንደሚተዳደሩ ሺመልስ አብራርተዋል።

5፤ የአፋር፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝ እና ሐረሬ ክልሎች ርዕሰ መስተዳድሮች ለቀጣይ አምስት ዓመታት በድጋሚ ተመርጠዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ወደ አዲስ አበባ በተዛወሩት የቀድሞው ርዕሰ መስተዳድሩ ጥላሁን ከበደ ምትክ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባል የሆኑትን ተስፋዬ ቤልጅጌን ሾሟል። ተስፋዬ የክልሉ ምክር ቤት አባል ባለመኾናቸው፣ ሹመቱን የተቀበሉት በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ ነው። ተመሳሳይ የርዕሰ መስተዳድር ለውጥ ያደረገው የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ምክር ቤት፣ በነጋሽ ዋጌሾ ምትክ፣ ፍቅሬ አማንን ርዕሰ መስተዳድር አድርጎ ሾሟል። የድሬዳዋ ከተማ ምክር ቤትም፣ በቀድሞው ከንቲባ ከድር ጁሀር ምትክ አብዱላሂ አደንን ርዕሰ መስተዳድር አድርጎ ሾሟል።

6፤ የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን፣ መስከረም 24 ቢሾፍቱ ላይ ለሚከበረው የሆረ ሃርሰዴ ኢሬቻ በዓል ከዛሬ ከቀኑ 10 ሰዓት ጀምሮ እስከ መስከረም 24 ድረስ በርካታ መንገዶችን ሙሉ በሙሉ ለተሽከርካሪ ዝግ አደረገ። በሱሉልታ በኩል ወደ አዲስ አበባ የሚገቡ የጭነት ተሽከርካሪዎች ጫንጮና ፍቼ ከተማ ላይ፣ በለገጣፎ ለገደዲ በኩል የሚገቡ ሸኖና ሠንደፋ ከተማ ላይ እንዲኹም በቡራዩ በኩል የሚገቡ ሆለታ ከተማ ላይ እንዲቆሙ ኮሚሽኑ ማሳሰቡን የአገር ውስጥ የዜና ምንጮች ዘግበዋል። በተመሳሳይ፣ በሰበታ በኩል ወደ አዲስ አበባ የሚገቡ ወሊሶ ከተማ ላይ፣ በአዳማ በኩል የሚገቡና ከአዲስ አበባ የሚወጡ በፍጥነት መንገዱ ብቻ አሳስቧል ኮሚሽኑ አሳስቧል ተብሏል። ኮሚሽኑ ለበዓሉ የዘጋቸውን መንገዶች በይፋዊ የማኅበራዊ ትስስር ገጹ ይፋ አላደረገም።

7፤ የኬንያው ኤንሲቢኤ ባንክ፣ ባጭር ጊዜ ውስጥ በኢትዮጵያ የባንክ ዘርፍ ለመሠማራት ዝግጅት እያደረገ መኾኑን ገለጠ። ኾኖም ባንኩ ከኢትዮጵያ ባንኮች ጋር ድርድር ስለመጀመሩ ፍንጭ እንዳልሠጠና ኾኖም የራሱን አዲስ ባንክ የማቋቋም ሀሳብ እንደሌለው ኃላፊዎቹ መናገራቸውን የኬንያ የዜና ምንጮች ዘግበዋል። ባንኩ ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ዝግጅት ላይ መኾኑን የገለጠው፣ ኔድባንክ የተባለው ባንክ በባንኩ ውስጥ የከፍተኛ ድርሻ ባለቤት መኾኑን ተከትሎ ነው። ኤንሲቢኤ ባንክ፣ በኡጋንዳ፣ ታንዛኒያ እና ሩዋንዳ ጭምር በባንክ ዘርፍ ተሠማርቷል።

እንዲሁም፤

1፤ "አንቀጽ 7" የተሠኘ አዲስ ተውኔት የፊታችን እሁድ መስከረም 24 ከቀኑ 8 ሰዓት ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቴአትር ቤት ተመርቆ ለዕይታ ይበቃል። ተውኔቱን ተፈሪ ፍቃዱ ጽፎት ቢያንም እሸቱ አዘጋጅቶታል።

2፤ የአድማስ ባንድ አባላት ቅዳሜ መስከረም 23 ቀን ከምሸቱ 2 ሰዓት ከ30 በሞሶብ የሙዚቃ ማዕከል የሙዚቃ ሥራዎቻቸውን ያቀርባሉ። መግቢያው 700 የኢትዮጵያ ብር ነው። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ሐሙስ፣ መስከረም 21፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ የመንግሥት ኃይሎች በአፋር ክልል ኪልበት ረሱ ዞን ኢረብቲ ወረዳንና የወረዳውን መቀመጫ ኢረብቲን ተቆጣጥረዋል ተባለ። የትግራይ ኃይሎችና የአፋር አማጺ ታጣቂዎች ከተማዋን ከተያዘው ሳምንት መግቢያ ጀምሮ ተቆጣጥረዋት ቆይተው ነበር። የመንግሥት ኃይሎች በትግራይ ድንበር አቅራቢያ በኪልበት ረሱ ዞን የምትገኘውንና ከአንድ ሳምንት በላይ በትግራይ ኃይሎችና በአፋር አማጺ ታጣቂዎች ተይዛ የቆየችውን አበላ ከተማ ጭምር መቆጣጠራቸውን ዋዜማ ከምንጮች ሠምታለች።

2፤ የኢትዮጵያ መንግሥት "የብሄራዊ ደኅንነት ስጋት በሚደቅኑ ድርጊቶች ተሳትፈዋል" በማለት የከሰሳቸውን 10 የኤርትራ ዲፕሎማቶች በ48 ሰዓታት ውስጥ ከአገር እንዲወጡ አዘዘ። የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር፣ ኤርትራ በኢትዮጵያ ላይ "ቀጥተኛ" እና "ቀጥተኛ ያልሆኑ" ጠባጫሪ ድርጊቶችን ፈጽማለች በማለት የከሠሠ ሲሆን፣ ለዚሁ ምላሽ መንግሥት አሥመራ የሚገኘውን የኢትዮጵያ ኢምባሲ ለመዝጋት መወሠኑን አስታውቋል። ኢትዮጵያ፣ የኤርትራ መንግሥት ከአገራት የግንኙነት መርሆዎች ያፈነገጡ ድርጊቶችን ያቆም በማለት ጠይቃለች።

3፤ ትናንት ሌሊት በአዲስ አበባ ከደረሱ ከባድ ፍንዳታዎች መካከል አንደኛው በመከላከያ ሠራዊት ዋና መስሪያ ቤት አቅራቢያ መድረሱን ብሉምበርግ ዘገበ። የታጠቁ ኃይሎች ለመሠረቱት "ትብብር" ቅርብ የሆኑ አንድ ምንጭ፣ ፍንዳታዎቹ የተከሠቱት የ"ትብብሩ" ኃይሎች በፈጸሟቸው የድሮን ጥቃቶች መኾኑን እንደነገሩት ጠቅሶ የዘገበው ደሞ ሮይተርስ ነው። በመከላከያ ተቋሙ አቅራቢያ በደረሠው ፍንዳታ በተቋሙ ላይ በግልጽ የሚታይ ጉዳት እንዳላደረሠ ከዓይን ምስክሮች መስማቱን የዜና ምንጩ ጠቅሷል። መከላከያ ሠራዊትም ሆነ ፌደራል መንግሥቱ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ በጉዳዩ ዙሪያ ያሉት ነገር የለም።

4፤ የኢትዮጵያ መንግሥት ከሦስት ሺሕ በላይ የኢትዮጵያ ወታደሮችን በቀናት ወይም ሳምንታት ውስጥ ከሶማሊያዎቹ ቤይ እና ባኮል አውራጃዎች ሊያስወጣ መኾኑን ከምንጮች መስማቱን ጠቅሶ ብሉምበርግ ዘገበ። መንግሥት ከሶማሊያ የሚያስወጣቸውን ወታደሮች ወደ ትግራይ፣ አማራ እና አፋር ክልሎች እንደሚያዝምት መረዳቱን የዜና ምንጩ ጠቅሷል። ኢትዮጵያ ወታደሮቿን ከሶማሊያ ለማስወጣት መወሠኗ የተሠማው፣ ፕሬዝደንት ሐሰን ሞሃሙድ ወደ አዲስ አበባ አቅንተው ከጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ ጋር በተወያዩ ማግስት ነው። የኢትዮጵያ መንግሥት በጉዳዩ ዙሪያ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ያለው ነገር የለም።

5፤ አማራ ክልልን በድጋሚ እንዲመሩ ዛሬ የተመረጡት ርዕሰ መስተዳድር አረጋ ከበደ፣ በክልሉ የሚካሄደው ግጭት በአስቸኳይ እንዲቆም ለታጣቂ ኃይሎች ጥሪ አቀረቡ። አረጋ፣ የኢትዮጵያ እና የአማራ ክልል ሕዝብ ጠላት ከሆኑ ኃይሎች ጋር መተባበር "በታሪክ ፊት የሚያዋርድ" ተግባር ነው በማለት በክልሉ ምክር ቤት ላይ ባደረጉት ንግግር መልዕክት አስተላልፈዋል። ነፍጥ ያነሱ ቡድኖች ያነሷቸው ጥያቄዎች እና ያሏቸው ቅሬታዎች ሊፈቱ የሚችሉት በንግግር መሆኑን አረጋ አጽንዖት ሠጥተዋል። አረጋ፣ የእሳቸው የሚመሩት አስተዳደር የክልሉ የፖለቲካ ኃይሎች በዲሞክራሲ መንገድ እንዲሳተፉ የሚያስችል አሠራር እንደሚዘረጋም ጠቁመዋል።

6፤ ኢትዮጵያ፣ በግብጽ ጫና እና ሴራ የተስተጓጎሉባትን የውሃ ፕሮጀክቶች የሚገመግም ብሄራዊ "የአባይ የካሳ ኮሚቴ" አቋቋመች። ኮሚቴው፣ የሕዳሴ ግድብን ጨምሮ በግብጽ ተጽዕኖ የተስተጓጎሉ ከ22 በላይ የልማት ፕሮጀክቶችን በመለየት ወደ ሥራ መግባቱን የውሃና ኢነርጂ ሚንስትር ሀብታሙ ኢታፋ እንደነገሩት ጠቅሶ ኢዜአ ዘግቧል። ኮሚቴው፣ በተስተጓጎሉ ፕሮጀክቶች ላይ መረጃዎችን እያጠናቀረና የካሳ ጥያቄዎችን፣ የኪሳራ መጠንና ለኪሳራ መፍትሄ የሚያስገኙ አቀራረቦችን እየመረመረ መኾኑን ሀብታሙ ተናግረዋል ተብሏል። ኾኖም ኮሚቴው ከመቼ ጀምሮ የተስተጓጎሉ ፕሮጀክቶችን እየመረመረ እንደሚገኝ ሀብታሙ ይግለጡ አይግለጡ ዘገባው አላመለከትም።

7፤ በደቡባዊ ትግራይ አላማጣ እና ማይጨው እንዲሁም በቆቦ ከተሞች አካባቢ በሚካሄደው ግጭት ከ70 በላይ ንጹኃን ሳይገደሉ እንዳልቀረ የሚጠቁሙ መረጃዎች እንደደረሱት ቅድሚያ ለሰብዓዊ መብቶች ኢትዮጵያ ገለጠ። በተጠቀሱት አካባቢዎች የንጹኃን ሁኔታ አሳሳቢ ደረጃ ላይ እንደሚገኝና በተለይ በትግራይ ሰሜን ምዕራብ ዞን የሽራሮ፣ ሽሬ እና አክሱም ከተሞች ነዋሪዎች የምግብ፣ የውሃና የገንዘብ እጥረት እንዳጋጠማቸው የገለጠው ድርጅቱ፣ የታጠቁ ኃይሎች ንጹሐንና የጦርነት ተሳታፊዎችን ለይቶ የማየት ግዴታ እንዳለባቸው አሳስቧል። ፌደራል መንግሥቱና ታጣቂ ኃይሎች ንፁኃን ሰዎችን ከጥቃት እንዲጠብቁ፣ አስገዳጅ ወታደራዊ ምልመላን እንዲያቆሙ፣ የመብት ጥሠቶችን እንዲመረምሩና በንፁኃንና በመኖሪያ አካባቢዎች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶችም ባስቸኳይ እንዲቆሙ ድርጅቱ ጠይቋል።

ድርጅቱ፣ በትግራይ ገጠራማ አካባቢዎች እስከ 55 ዓመት እድሜ የሚደርሱ አዛውንቶችን ጨምሮ ዕድሜ እና ሁኔታን ያላገናዘበ የግዳጅ ወታደራዊ ምልመላ እየተካሄደ እንደሚገኝ መረዳቱን ጠቅሷል።

8፤ የዓለም ቤተክርስቲያናት ኅብረት፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ግጭት ውስጥ ያሉ ወገኖች ጨማሪ ወታደራዊ ርምጃዎች ከመውሠድ እንዲቆጠቡ ጠየቀ። ማኅበሩ፣ ግጭት በድጋሚ መቀስቀሱ ሰብዓዊ ሁኔታዎች በይበልጥ እንዲባባሱ ሊያደርግ ይችላል በማለት ስጋቱን ገልጧል። መንግሥትና የታጠቁ ኃይሎች ግጭቱን ባፋጣኝ እንዲያቆሙና ቀጥተኛ ንግግርና ድርድር እንዲጀምሩ ማኅበሩ ጥሪ ያደረገ ሲሆን፣ የሲቪሎች ጥበቃና ያልተገደበ የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት ቅድሚያ ሊሰጣቸው እንደሚገባ አጽንዖት ሠጥቷል።

9፤ በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ጋሞ ዞን ገረሴ ዙሪያ ወረዳ፣ የዞኑ አስተዳደር "ሕገወጥ" ሲል የጠራቸው የታጠቁ ቡድኖች በፈጸሙት ጥቃት ዘጠኝ የፖሊስና ሚሊሻያ አባላት ተገደሉ። አስተዳደሩ፣ የፖሊስና ሚሊሺያ አባላቱ ተኩስ የተከፈተባቸው፣ ከመንግሥት የኢንቨስትመንት መሬት ጋር በተያያዘ በአካባቢው የተከሠተውን የጸጥታ ችግር ለመፍታት በመንቀሳቀስ ላይ ሳሉ መኾኑን ጠቅሷል። የታጠቁ አካላት ጥቃቱን የፈጸሙት፣ የመንግሥትን የኢንቨስትመንት መሬት በኃይል ለማስለቀቅ ነው በማለት አስተዳደሩ ወንጅሏል።

እንዲሁም፤

1፤ ከአስር በላይ ድምጻዊያን የሙዚቃ ሥራዎቻቸውን የሚያቀርቡበት "የኢሬቻ ዋዜማ ኮንሠርት" ነገ ዓርብ በጊዮን ሆቴል ይካሄዳል።

2፤ "ኢሬቻ" የተሠኘ የሥዕል ኢግዚቢሽን በዚህ ሳምንት በኦሮሚያ ባሕል ማዕከል ለተመልካቾች ክፍት ሆኗል። የሥዕል ኢግዚቢሽኑ ለሁለት ሳምንታት ለዕይታ ክፍት ኾኖ ይቆያል ተብሏል።

3፤ "ቃልና ሀሣብ" ጥበባዊ ዝግጅት ዓርብ መስከረም 22 ከቀኑ ከ11 ሰዓት ከ30 ጀምሮ በድሬዳዋ ራስ ሆቴል ይካሄዳል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ረቡዕ፣ መስከረም 20፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ በኢትዮጵያ መንግሥት ኃይሎች እና በትግራይ ኃይሎች መካከል ዛሬም በደቡባዊ ትግራይ ዞን መኾኒ ከተማ አካባቢ ውጊያ መቀጠሉን ሠምተናል። በማይጨው እና ሳምረ ከተሞችና አካባቢያቸውም በተመሳሳይ ውጊያ እየተካሄደ መሆኑን ምንጮች ገልጸዋል። ኾኖም ከተሞቹ በዛሬው ዕለት በየትኛው ወገን ቁጥጥር ሥር እንደሚገኙ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ማረጋገጥ አልተቻለም።

ውጊያ ባለፈው ሳምንት ከተጀመረ ወዲህ፣ መከላከያ ሠራዊትም ሆነ የትግራይ ኃይሎች ስለ እለታዊ የውጊያ ውሎዎች እምብዛም መረጃ ከማውጣት ተቆጥበዋል። ሥልጣን በኃይል የያዘው ሕወሃት-መራሹ የትግራይ አስተዳደር፣ ተዋጊዎቹ በተለያዩ አውደ ውጊያዎች ከባድ ተጋድሎ እያካሄዱ መሆኑን ትናንት ባወጣው አጭር መግለጫ ገልጦ ነበር። ሆኖም፣ ፌዴራል መንግሥቱ ስለ ውጊያው የሚሠጣቸው መረጃዎች መሬት ላይ ካሉት ነባራዊ ሃቆች የራቁ ናቸው በማለት ከማጣጣል ውጭ፣ አስተዳደሩ ስለ ውጊያ ግንባሮች ዝርዝር መረጃ አልሠጠም።

2፤ በኢትዮጵያ የተመድ የሰብዓዊ ጉዳዮች ማስተባበሪያ ቢሮ ሃላፊ ኦዞኒያ ኦጂሎ፣ የሰሜን ኢትዮጵያው ግጭት የቀደመው ጦርነት ተፈናቃዮችን ጨምሮ ሲቪሎችን ለአደጋ እያጋለጠና ተጨማሪ ነዋሪዎችን እያፈናቀለ ነው ሲሉ ቢሯቸው ለዋዜማ በላከው መግለጫ ላይ ገለጡ። ሀላፊው፣ ሁሉም ወገኖች የረድኤት ሠራተኞችንና ንብረቶችን ደኅንነት እንዲጠብቁና ለተጋላጭ ወገኖች ያለ ምንም ጣልቃ ገብነት የነፍስ አድን እርዳታ እንዲደርስ እንዲያደርጉም ጠይቀዋል። የታጠቁ ሃይሎች በተለያዩ ጊዜያት በኃይል የያዟቸውን ሁሉንም የረድኤት ድርጅቶች ተሽከርካሪዎች ባስቸኳይ እንዲመልሱም ሀላፊው ጥሪ አድርገዋል።

3፤ የቫቲካን ሊቀ ጳጳስ ሊዮ 16ኛ፣ የኢትዮጵያ መንግሥትና የትግራይ ኃይሎች ግጭት እንዲያቆሙ ተማጸኑ። ሊቀ ጳጳሱ በትግራይ፣ አማራ እና አፋር ክልሎች ያለውን ሀኔታ በጥልቅ ስጋት እየተከታተሉ መሆኑን የቤተክርስቲያኗ የዜና ምንም ዘግቧል። ሁሉም ወገኖች የንግግር መንገድን እንዲከተሉ ከልብ እማጸናለሁ ያሉት ሊቀ ጳጳሱ፣ የትጥቅ ግጭት ችግሮችን ከማባባስና ሞትና ውድመት ከማስከተል ውጭ መፍትሄ ሊያመጣ አይችልም ብለዋል ተብሏል። ሊቀ ጳጳሱ፣ የዘላቂ ሰላም መሠረት መጣል የሚችለው፣ በቅንነት መነጋገር ብቻ ነው ማለታቸውንም ዘገባው ጠቅሷል።

4፤ የአዲስ አበባ ከተማ አሥተዳደር ምክር ቤት፣ የከተማ አሥተዳደሩ ምክትል ከንቲባውንና የሥራ፣ ኢንተርፕራይዝና ኢንዱስትሪ ልማት ቢሮ ኃላፊ የነበሩትን ጃንጥራር ዓባይን ከኃላፊነት አነሳ። በጃንጥራር ምትክ፣ እስከዛሬው ቀን የደሴ ከተማ ከንቲባ የነበሩት ሳሙኤል ሞላልኝ ምክትል ከንቲባና የፕላንና ልማት ቢሮ ሃላፊ ሆነው ተሹመዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልልን ከምስረታው ጀምሮ በርዕሰ መሥተዳድርነት የመሩት ጥላሁን ከበደ ደሞ፣ በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የከተማዋ አስተዳደር የፐብሊክ ሰርቪስና የሰው ሃብት ልማት ቢሮ ኃላፊ ሆነው ቃለ መሃላ ፈጽመዋል። ምክር ቤቱ፣ ከንቲባ የአዳነች አቤቤ በከንቲባነት እንዲቀጥሉም ወስኗል። አዳነች፣ አስተዳደሩ የኑሮ ውድነትንና የዋጋ ግሽበትን በመቀነስ የነዋሪዎችን ኑሮ ለማሻሻል ትኩረት አድርጎ እንደሚሠራ ተናግረዋል።

ምክር ቤቱ የከተማ አሥተዳደሩ ቢሮዎችና ሌሎች ተቋማት አደረጃጀት የሚቀይር አዲስ አዋጅም አጽድቋል። የሥራና ክህሎት ቢሮ፣ የሠራተኛና ሥራ ዕድል ፈጠራ ቢሮ እና የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ቢሮ ተብሎ ለሁለት ተከፍሏል። የባሕልና ኪነ ጥበብ ቢሮ እና የቱሪዝም ኮሚሽን ተዋህደው፣ አዲስ ባሕልና ቱሪዝም ቢሮ ተዋቅሯል። የመሥሪያ ቦታዎች ልማት አሥተዳደር ኤጀንሲ፣ የምግብ ኤጀንሲ፣ የአዲስ አበባ ሥራዎች አካዳሚ እና የሕዳሴ ግድብ አሥተባባሪ ጽሕፈት ቤት ደሞ ታጥፈዋል።

5፤ ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ፣ ዳንጎቴ ኩባንያ በኬንያዋ ላሙ ላይ የሚገነባው የነዳጅ ማጣሪያ የአፍሪካን የኢንዱስትሪ አቅም ለማሳደግ፣ መጠነ ሠፊ እድሎችን ለመፍጠርና በምስራቅ አፍሪካ ቀጣና ለላቀ ኢኮኖሚያዊና የኢንዱስትሪ ሉዓላዊነትን መሠረት ለመጣል ትልቅ ርምጃ ይሆናሉ ሲሉ በብሪካው የመሠረተ ድንጋይ የማስቀመጥ ስነ ሥርዓት ላይ ከተገኙ በኋላ በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ገለጡ። ዐቢይ፣ በአሕጉሪቱ የሚገኙ የኢንዱስትሪ መሪዎች፣ ባለሀብቶችና ሥራ ፈጣሪዎች፤ በአፍሪካ ሙዓለ ንዋያቸውን እንዲያፈሱ፣ በአሕጉሪቱ አቅምና የጋራ ጸጋ እምነት እንዲኖራቸውና አሕጉራዊ መጻኢ እድሎችን የሚወስኑ ለውጥ አምጪ ፕሮጀክቶችን እንዲገነቡ ጥሪ አድርገዋል።

ዳንጎቴ፣ ፋብሪካው በቀን 700 ሺሕ ድፍድፍ ነዳጅ የማጣራት አቅም እንደሚኖረውና በ40 ወራት ውስጥ እንደሚጠናቀቅ ተናግረዋል። ነዳጅ ማጣሪያው 1 ሺሕ ሜጋ ዋት ኤሌክትሪክ ኃይል የማምረትና አውሮፓ የሚጠቀምበትን 20 በመቶ የአውሮፕላን ነዳጅ የማቅረብ እቅድ እንዳለው ዳንጎቴ ጠቁመዋል።

6፤ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት፣ ከዛሬ ረቡዕ ጀምሮ በአዲስ አበባና አከባቢዋ ላልተወሰነ ጊዜ ድሮንና ማንኛውንም ተመሳሳይ በራሪ አካላት ማብረር ከለከለ። ተቋሙ፣ በከተማዋና አካባቢዋ የሚንቀሳቀሱ ድሮኖችንና ሌሎች ተመሳሳይ በራሪ አካላትን በሚቆጣጠርበት የጸረ-ድሮን ቴክኖሎጂው ክትትልና ቁጥጥር እንደሚያደርግ ገልጧል፡፡ ክልከላውን በመጣስ በየትኛውም አካባቢና ከፍታ ላይ የሚበሩ ድሮኖችን በመለየት፣ በመጥለፍና ወደ አስፈላጊው ቦታ በማሳረፍ እንዲሁም የአብራሪዎቹን ትክክለኛ መገኛ ቦታ በመለየትና በቁጥጥር ስር በማዋል ሕጋዊ እርምጃ እንደሚወስድ ተቋሙ አስጠንቀቋል።

7፤ የኢትዮጵያ አየር መንገድ 10 ቦይንግ የካርጎ አውሮፕላኖችን ለመግዛት ዛሬ ከቦይንግ ኩባንያ ስምምነት ተፈራረመ። በስምምነቱ መሠረት፣ አየር መንገዱ ስምንት 777-8ኤፍ እና ሁለት 777ኤፍ አውሮፕላኖች ይገዛል። ሆኖም የአውሮፕላኖቹ ግዥ ዋጋ ምን ያህል እንደሆነ አልተገለጸም። የአየር መንገዱ ዋና ሥራ አስፈፃሚ መስፍን ጣሠው፣ አየር መንገዱ ስምንት ተጨማሪ 777-8ኤፍ አውሮፕላኖችን የመግዛት አማራጭ እንዳለው ተናግረዋል። አየር መንገዱ ባሁኑ ወቅት 12 ቦይንግ 777ኤፍ የካርጎ አውሮፕላኖች አሉት።

እንዲሁም፤

1፤ በአርቲስት አሸናፊ ማኅሌት የተዘጋጀው "የአሸናፊ ማስታወሻ" የተሠኘው መጽሐፍ ለአንባቢያን ቀርቧል። መጽሃፉ፣ በጃፋር መጽሐፍ መደብር በሽያጭ ላይ ይገኛል።

2፤ የበርኖስ የጃዝ ሙዚቃ ባንድ አባላት ነገ ሀሙስ ከምሽቱ 2 ሰዓት ከ30 ጀምሮ በሞሶብ የሙዚቃ ማዕከል የጃዝ ሙዚቃ ሥራዎቻቸውን ያቀርባሉ። መግቢያው በነፃ ነው። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ማክሰኞ፣ መስከረም 19፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ የመንግሥት ኃይሎች ወደ ትግራይ ክልል ከ150 ኪሎ ሜትር በላይ ዘልቀው እንደገቡ ዓረብኛው አልጀዚራ ዘገበ። የመንግሥት ኃይሎች፣ በአማራ ክልል ዋግኽምራ ዞን አበርገሌ ወረዳ መቀመጫ ኒሯቅን ዛሬ ከሕወሃት ኃይሎች ማስለቀቃቸውንም የወረዳው አስተዳደር ገልጧል። አበርገሌ ወረዳ ላለፉት አምስት ወራት በትግራይ ኃይሎች እና በአገው ታጣቂዎች ቁጥጥር ስር ነበረች። በደቡባዊ ትግራይ ዞን አላማጣ ከተማም ትናንት በመንግሥት ኃይሎች ቁጥጥር ሥር መግባቷን ዓለማቀፍ የዜና ምንጮች ዘግበዋል።

በተያያዘ፣ የአፋር ክልል ርዕሰ መስተዳድር አዎል አርባ የኤርትራ ወታደሮች ሠፊ የክልሉን ግዛት ተቆጣጥረዋል በማለት እንደነገሩት ጠቅሶ አል ጀዚራ ዘግቧል። ርዕሰ መስተዳድሩ፣ የኤርትራ ወታደሮች አፋር ክልል ውስጥ አማጺ ቡድኖችን እየደገፉ ይገኛሉ በማለት ከሠዋል ተብሏል። በጉዳዩ ዙሪያ ፌዴራል መንግሥቱም ሆነ መከላከያ ሠራዊት እንዲሁም የኤርትራ መንግሥት ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ያሉት ነገር የለም።

2፤ ዓለማቀፉ የድንበር የለሽ የሓኪሞች ቡድን፣ በአላማጣ እና ኮረም ሆስፒታሎች ከመስከረም12 እስከ 15 ድረስ ብቻ 420 የጦር ቁስለኞችን አክሜያለሁ አለ። ኾኖም በአካባቢው ባለው የጸጥታ ሁኔታ ሳቢያ ሆስፒታሉ ሁሉንም የሕክምና አገልግሎቶች ባሁኑ ሰዓት ማቆሙን ድርጅቱ ገልጧል። በሽረ ከተማ ስሁል ሆስፒታል እስከ መስከረም 15 ድረስ 300 የጦር ቁስለኞችን መቀበሉንና የሽረ፣ ሽራሮ እና ኮረም ሆስፒታሎች መደበኛ አገልግሎት እየሠጡ እንደሚገኙ ጠቅሷል። በግጭቱ የተነሳ ሲቪሎች የጤና አገልግሎት ማግኘት አለመቻላቸው እንዳሳሰበው ድርጅቱ ገልጧል።

3፤ በኢትዮጵያ የተመድ የሰብዓዊ ጉዳዮች ቢሮ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ያሽቆለቆለው የጸጥታ ሁኔታ በሰብዓዊ እርዳታ ፍላጎት እንዲጨምር ማድረጉንና የእርዳታ አቅርቦቶችን ማስተጓጎሉን ገለጠ። ቢሮው፣ በትግራይና በተወሠኑ የአማራ ክልል አካባቢዎች የቴሌኮምንኬሽን አገልግሎትና የአውሮፕላን በረራ መቋረጡና ቁልፍ መንገዶች መዘጋታቸው፣ የእርዳታ አቅርቦት በከፍተኛ ደረጃ እንዲስተጓጎሉ አድርጓል ብሏል። ቢሮው፣ ሁሉም ወገኖች ለረድኤት ሠራተኞች ያልተገደበና ደኅንነቱ የተጠበቀ የእርዳታ ፍሠት እንዲኖር እንዲያደርጉ ጠይቋል።

4፤ አውሮፓ ኅብረት በግጭት ውስጥ የሚገኝ የሰሜን ኢትዮጵያ አካባቢዎችን ጨምሮ በኢትዮጵያ ውስጥ ለጉዳት ለተጋለጡ ወገኖች መርጃ የሚውል 60 ሚሊዮን ዩሮ የገንዘብ ድጋፍ ፈቀደ። ገንዘቡ በግጭት ለተጎዱ፣ ለተፈናቀሉ፣ ለወረርሽኝ በሽታ ለተዳረጉ እና በኤል ኒኖ የአየር ንብረት ለውጥ ለተጋለጡ ሰዎች ድጋፍ እንደሚውል ኅብረቱ ገልጧል። ኅብረቱ፣ በተለይ በግጭት በተጎዱና ራቅ ባሉ የአማራ፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝ፣ ኦሮሚያ እና ትግራይ ክላሎች አንዳንድ አካባቢዎች የሰብዓዊ እርዳታ ፍላጎት ከፍተኛ መሆኑን አውስቷል።

ኅብረቱ፣ ሁሉም ወገኖች ውጥረቱን ባስቸኳይ እንዲያረግቡ፣ ሲቪሎችን ከጥቃት እንዲከላከሉና ሰብዓዊ እርዳታ ያልተገደበ እንዲሆን እንዲያደርጉም ጠይቋል። የሰብዓዊ እርዳታ ተሽከርካሪዎችን አደጋ ላይ የሚጥል የድሮን ጥቃት ወይም የእርዳታ አቅርቦትን የመከልከል ድርጊቶችን በጥብቅ እንደሚያወግዝም ኅብረቱ ገልጧል።

5፤ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች የሚሠጧቸው በርካታ ውሳኔዎች በበቂ የሕግ ማስረጃ ያልተደገፉ፣ እና በቂ ሙያዊ የሕግ ዳሰሳ የማይደረግባቸው መሆናቸውን አንድ የዓለም ባንክ ጥናት አመለከተ። ጥናቱ የፌዴራል ፍርድ ቤቶች መዝገቦችን የማጥራት አቅማቸው ወደ 95 በመቶ ማደጉን ይጠቅስና ነገር ግን የመዝገብ ማጣራት ምጣኔው ከፍተኛ የሆነው ዳኞች እና በድጋፍ ሠጪ ሠራተኞች ከፍተኛ የሥራ ጫና ውስጥ ሆነው መሆኑን ያትታል። የፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃና ከፍተኛ ፍርድ ቤቶች ሊኖራቸው ከሚገባ የዳኞች ብዛት 30 በመቶ የሚኾነው እንዳልተሟላላቸው የሚጠቅሠው ጥናቱ፣ የዳኞችና የሕዝቡ ምጥጥን አንድ ዳኛ ለ100 ሺሕ ዜጎች መሆኑን ጠቅሷል፡፡ አገሪቱ ለፍርድ ቤቶች የምትመድበው በጀትም ከአጠቃላይ ዓመታዊ በጀቷ 0 ነጥብ 5 በመቶ ብቻ ነው ተብሏል።

6፤ ትምህርት ሚንስቴር፣ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች የሚያስተምሩ መምህራን ፈተና በሚያሳልፏቸው ተማሪዎች ብዛት የደረጃ እድገት የሚያገኙበትን መመሪያ አወጣ። መመሪያው፣ ፈተና ያለፉ ተማሪዎች ብዛት በገለልተኛ አካል እንደሚጣራ ይገልጻል። መምህራን ከእድገት አንጻር፣ "ጀማሪ መምህር"፣ "መለስተኛ መምህር"፣ "መምህር"፣ "ከፍተኛ መምህር"፣ "ተባባሪ መሪ መምህር"፣ "መሪ መምህር" እና "ከፍተኛ መሪ መምህር' በማለት መመሪያው መድቧቸዋል። ከጀማሪ መምህር ደረጃ ወደ መለስተኛ መምህርነት ደረጃ ለመሸጋገር ሁለት ዓመት የቆይታ ጊዜ የተቀመጠ ሲኾን፣ በቀጣዮቹ ደረጃዎች በእያንዳንዱ እርከን የሦስት ዓመታት የቆይታ ዘመን ይጠይቃል። አንድ መምህር በተከታታይ ወይም በተለያየ ጊዜ በውድድር ሁለት ጊዜ እድገት ማግኘት ካልቻለ ግን፣ ለሦስተኛ ጊዜ የመወዳደር ዕድል አያገኝም ሲል መመሪያው ደንግጓል።

7፤ በደቡብ ኢትዮጵያ የዳሰነች ወረዳ ሚሊሻዎች በኢትዮጵያ እና ኬንያ ድንበር ላይ ከኬንያ የድንበር ጠባቂ ፖሊሶች ጋር ተጋጭተው የአራት የዳሰነች ሚሊሻዎች ሕይወት ጠፋ። ቁጥራቸው ለጊዜው ያልታወቀ የዳሰነች ሚሊሺያ አባላትም በተኩስ ልውውጡ ወቅት መቁሠላቸውን የኬንያ የድንበር ፖሊሶች መናገራቸውን በመጥቀስ የኬንያ ጋዜጦች ዘግበዋል። የዳሰነች ሚሊሻዎች ሕይወት የጠፋው፣ ከጥቂት ቀናት በፊት በዳሰነች ጎሳ አባላት ላይ የኬንያ ቱርካና ጎሳ ታጣቂዎች የፈጸሙትን ግድያ ለመበቀል ባለፈው እሁድ'ለት ወደ ኬንያዋ ቱርካና ግዛት ከገቡ በኋላ በተካሄደ የተኩስ ልውውጥ መሆኑን ዘገባዎቹ ጠቅሠዋል።

እንዲሁም፤

1፤ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የተዘጋጀው የኢትዮጵያ ፋይናንስ ፎረም የፋይናንስ ኤግዚቢሽን ከዛሬ ማክሰኞ መስከረም 19 እስከ ሀሙስ መስከረም 21 ቀን ከጧቱ 2 ሰዓት እስከ 11 ሰዓት ድረስ ፒያሣ በሚገኘው የዓድዋ ድል መታሠቢያ ሙዚየም እንደሚካሄድ ተገልጿል።

2፤ የኦሮሚያ ቱሪዝም ሳምንት ዐውደ-ርዕይ በዛሬው ዕለት በስካይላይት ሆቴል ተከፍቷል። ዐወደ-ርዕየው ከዛሬ መስከረም 19 እስከ መስከረም 21 ይቆያል።[ዋዜማ]

ለቸኮለ! ሰኞ፣ መስከረም 18፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ ዓለማቀፉ የቀይ መስቀል ኮሚቴ፣ ግጭት ከተቀሠቀሠበት ትግራይ ክልል የፌደራል ፖሊስ አባላትንና የአፍሪካ ኅብረት ተቆጣጣሪዎችን ጨምሮ 161 ሰዎችን ዛሬ ወደ አፋር ክልል ሠመራ ከተማ ማዛወሩን ገለጠ። ማኅበሩ፣ ወደ ሌላ ሥፍራ ካጓጓዛቸው ሌሎች ሰዎች መካከል የኢትዮጵያ አየር መንገድና የሲቪል አቪዬሽን ደኅንነት ሠራተኞችና ቤተሰቦቻቸው፣ የአፍሪካ ኅብረት ታዛቢዎች እንዲሁም የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማኅበር አባላት እንደሚገኙበት ጠቅሷል። 160ዎቹን ሰዎች ወደ ሠመራ የተዛወሩት፣ ሁሉም የሚመለከታቸው ወገኖች ባቀረቡት ጥያቄና በሠጡት ይሁንታ መሠረት ነው ሲል ማኅበሩ ማምሻውን ባወጣው መረጃ አውስቷል።

2፤ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ ኮምቦልቻ የሚያደርገው በረራ ዛሬ ለሰዓታት ካቋረጠ በኋላ በረራውን እንደገና ከቀትር በኋላ ጀመረ። አየር መንገዱ የጧት በረራውን ለምን እንዳቋረጠ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ያለው ነገር የለም። ባለፈው ሳምንት የተቋረጠው የላሊበላ በረራም እስከዛሬው ዕለት ድረስ እንዳልተጀመረ ታውቋል።

በሌላ በኩል፣ የመቀሌው የትግራይ ቴሌቪዥን ጣቢያ ዋና ሕንጻ ላይ ትናንት እሁድ የድሮን ጥቃት እንደተፈጸመ የፈረንሳዩ የዜና ወኪል ዘግቧል። ጣቢያው ከትናንት ጀምሮ ሥርጭቱን ያቋረጠ ሲሆን፣ ኾኖም ጣቢያው፣ ሕወሓት ወይም ፌደራል መንግሥቱ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ በድሮን ጥቃቱ ዘገባ ዙሪያ ያሉት ነገር የለም።

3፤ በአዲስ አበባ ከተማ የሚኖሩና በትግራይ ክልል በሚገኙ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቅርንጫፎች የባንክ ሂሳብ የከፈቱ ዜጎች፣ ዛሬ ሰኞ በአዲስ አበባ ከተማ ባሉ የተመረጡ የንግድ ባንክ ቅርንጫፎች የታገደውን የባንክ ሂሳባቸውን ለማስከፈት ረጃጅም ሠልፎች ተሠልፈው መታየታቸውን ዋዜማ ሠምታለች። ነዋሪዎቹ በከተማዋ ብሔራዊ፣ ጦር ኃይሎች፣ መገናኛ፣ አያት እዲሁም መሪ አካባቢ ባሉ የንግድ ባንክ ቅርንጫፎች የተዘጋውን ሂሳባቸውን ለማስከፈት ረጃጅም ሠልፍ ተሠልፈው እንደዋሉ ምንጮች ለዋዜማ ተናግረዋል። ከሁለት ቀናት በፊት በትግራይ ክልል የተከፈቱ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቁጥሮች ሙሉ ለሙሉ መታገዳቸውን የባንክ ሂሳብ ባለቤቶች መግለጣቸው እንደተዘገበ ይታወሳል። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ ትግራይ ውስጥ የተከፈቱ የሂሳብ ቁጥሮችን ስለመዝጋቱ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ ያለው ነገር የለም።

4፤ የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ምክር ቤት (ጨፌ ኦሮሚያ)፣ የክልሉን 21 ዞኖች በስድስት ዞኖች መልሶ አዋቀረ። ምክር ቤቱ ያጸደቀው የዞኖችን፣ የወረዳዎችንና ቀበሌዎችን አወቃቀር ለመወሠን የወጣው አዲሱ አዋጅ 21 ዞኖችን በማዋሃድ ያዋቀራቸው አዲሶቹ ዞኖች፣ ምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን፣ ማዕከላዊ ኦሮሚያ ዞን፣ ምዕራብ ኦሮሚያ ዞን፣ ደቡብ ኦሮሚያ ዞን፣ ደቡብ ምዕራብ ኦሮሚያ ዞን እንዲሁም ደቡብ ምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን ተብለው ተሠይመዋል። የክልሉ መንግሥት መረጃውን ገና ይፋ ባያደርግም፣ ለአዲሶቹ የዞን መዋቅሮች ዋና አስተዳዳሪዎችን እንደሾመ ዋዜማ ሠምታለች።

ዋዜማ፣ የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ዞኖችን በስድስት ዞኖች የሚያዋቅር አዲስ ሕግ ማርቀቁን ከወራት በፊት መዘገቧ ይታወሳል። ዋዜማ በወቅቱ የተመለከተችው ሠነድ፣ በደቡብ ምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን ሥር ነባሮቹ አርሲ፣ ምእራብ አርሲ፣ ባሌ እና ምሥራቅ ባሌ ዞኖች፤ በምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን ሥር ምሥራቅ እና ምእራብ ሐረርጌ ዞኖች እንደሚዋቀሩ ያብራራል። ጉጂ፣ ምእራብ ጉጂ፣ ቦረና እና ምሥራቅ ቦረና ዞኖች በአዲሱ ደቡብ ኦሮሚያ ዞን ስር ይተዳደራሉ ሲል ረቂቅ ሠነዱ የዘረዘረ ሲሆን፣ በምእራብ ኦሮሚያ ዞን ስር የሚተዳደሩት ዞኖች ደሞ ምሥራቅ ወለጋ፣ ምእራብ ወለጋ፣ ቄለም ወለጋ እና ሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞኖች እንደሆኑ ይጠቅሳል። ሠነዱ በደቡብ ምእራብ ኦሮሚያ ስር እንዲተዳደሩ ያደራጃቸው ዞኖች፣ ጅማ፣ ኢሉባቦር እና ቡኖ በደሌ ዞኖች ሲሆኑ፣ በማዕከላዊ ኦሮሚያ ዞን ስር ይተዳደራሉ የተባሉት ዞኖች ደሞ ምሥራቅ ሸዋ፣ ምእራብ ሸዋ፣ ሰሜን ሸዋ እና ደቡብ ምእራብ ሸዋ ዞኖች ናቸው።

በተያያዘ፣ የክልሉ ምክር ቤት ሺመልስ አብዲሳን ለሁለተኛ ዙር ርዕሰ መስተዳድር አድርጎ መርጧቸዋል። የክልሉ ምክትል ርዕሰ መሥተዳደር የነበሩት አወሉ አብዲ ከሥልጣን የተነሱ ሲሆን፣ በምትካቸው የክልሉ የብልጽግና ፓርቲ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ የነበሩት ከፍያለው ተፈራ ተሹመዋል።

5፤ ኢሰመጉ፣ በደቡብ ትግራይና በሌሎች የትግራይ አዋሳኝ አካባቢዎች እንዲሁም በአፋር ክልል በሚካሄደው ግጭት ሰዎች ለሞት፣ ለአካል ጉዳት፣ ለመፈናቀልና ለሌሎች የሰብዓዊ መብቶች ጥሠቶች እንደተዳረጉ ይገኛሉ አለ። ኢሰመጉ፣ መንግስት፣ ሕወሓትና ሌሎች ታጥቀው የሚንቀሳቀሱ ኃይሎች ግጭቱን ባስቸኳይ እና ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲያቆሙ፣ የሲቪሉን ማኅበረሰብ ደኅንነት እንዲጠብቁና ያልተገደበ የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት እንዲፈቅዱ ጠይቋል። የዓለማቀፉ ማኅበረሰብ የፕሪቶሪያው የግጭት ማቆም ስምምነት እንዲከበር የሚያደርገውን ጥረት በይበልጥ አጠናክሮ እንዲቀጥልም ድርጅቱ ጥሪ አድርጓል።

6፤ ሱዳንና ግብጽ፣ በቅርቡ "ትብብር" የፈጠሩ የኢትዮጵያ ታጣቂ ቡድኖችን ይረዳሉ በማለት ኢትዮጵያ ያቀረበችውን ውንጀላ አጣጣሉ። የኢትዮጵያ ጦር ሠራዊት ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፣ ከታጣቂዎች "ትብብር" ጀርባ ግብጽ እና ሱዳን አሉበት በማለት ከሁለት ቀናት በፊት ወንጅለው ነበር። የሱዳን ጦር ሠራዊት፣
የኢትዮጵያ መንግሥት የሁሉቱን አገራት ደኅንነትና መረጋጋት ለማስጠበቅ ንግግርንና ኦፊሴላዊ መንገዶችን እንዲጠቀም ጠይቋል። የጽምዶ አባላትን ጨምሮ የተለያዩ የኢትዮጵያ የታጠቁ ቡድኖችና ተቃዋሚ ግለሰቦች የተሳተፉበት ስብሰባ ከወራት በፊት ካርቱም ውስጥ መካሄዱ ይታወሳል።

ግብጽም፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ውስጣዊ ችግሮቹን በውጫዊ አካላት ከማላከክ ይልቅ ውስጣዊ ቀውሶቹን ቢፈታ ይሻላል በማለት አንድ የግብጽ መንግሥት ምንጭ ምላሽ እንደሠጡት ጠቅሶ አል ዓረቢያ ጋዜጣ ዘግቧል።

እንዲሁም፤

1፤ "ጉሽን" የተሠኘ አዲስ ተውኔት ለመድረክ ሊበቃ ነው። ይህ ተውኔት ግሩም ዘነበ እና ፀደይ ፋንታሁን በጥምረት የሚተውኑበት ነው።ድርሰትና ዝግጅቱ የበኃይሉ ዋሴ (ዋጄ) ነው። የኮሜዲ ዘውግ ያለው ተውኔቱ መስከረም 28 ቀን 2019 ዓ፤ም በሽርጉድ ኢንተርቴይመንት እና በሁሰት ፕሮዳክሽን ጥምረት ወደ ሕዝብ ይደርሣል ተብሏል።

2፤ በአፍሪካ ጃዝ ቪሌጅ በየሳምንቱ ሰኞ ከምሽቱ 2:00 ጀምሮ ዕውቅ ሙዚቀኞች የሚሳተፉበት ልዩ የጃዝ ሙዚቃ ዝግጅት ለታዳሚዎች እየቀረበ ይገኛል። በዝግጅቱ ላይ የኢትዮ-ጃዝ መስራች ሙላቱ አስታጥቄ እና አንጋፋው ድምፃዊ ግርማ በየነ ሥራዎቻቸውን ያቀርባሉ።
[ዋዜማ]

ለቸኮለ! ቅዳሜ፣ መስከረም 16፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ ሂውማን ራይትስ ዎች፣ ነሐሴ 14 አጋማሽ ላይ በመቀሌ በመኖሪያ ግቢ ላይ የተፈጸመው የድሮን ጥቃት እንደ "የጦር ወንጀል" ተቆጥሮ ሊመረመር ይገባል አለ። ድርጅቱ፣ በጥቃቱ ሰባት ሕጻናትን ጨምሮ 13 ሰላማዊ ሰዎች ጉዳት እንደደረሠባቸው የጠቀሠው ድርጅቱ፣ በወቅቱ ምንም ዓይነት ወታደራዊ ዒላማ እንዳልነበርና ጥቃቱ "ሕገወጥ" እና "ማንንም ያልለየ" እንደነበር ገልጧል። ባለሥልጣናት ጥቃቱን ገለልተኛና ግልጽ በኾነ መንገድ እንዲመረምሩ፣ በድርጊቱ የተሳተፉት አካላትን ለሕግ እእንዲያቀርቡና ለተጎጂዎች በቂ ካሳ እንዲከፍሉ ድርጅቱ ጠይቋል። ከመንግስት ወገን እስካሁን የተሰጠ ምላሽ የለም።

2፤ የተመድ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽነር ፎከር ቱርክ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት መቀስቀሱ በእጅጉ እንዳሳሰባቸው አስታወቁ። ቱርክ፣ በትግራይ የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎት መቋረጡ አደጋውን እንደሚያባብሰው ገልጸዋል። በአማራ ክልል ቆቦ ከተማ የመንግሥት ወታደሮች መስከረም 13 ቀን በሞርታር በፈጸሙት ጥቃት፣ ሲቪሎች መገደላቸውን የጠቀሱት ቱርክ፣ በትግራይ በአምስት ትምህርት ቤቶች ላይ መስከረም 12 በተፈጸሙ የድሮን ጥቃቶች ሰዎች መገደላቸውንና መቁሠላቸውን ገልጸዋል።

ቱርክ፣ ሁሉም ወገኖች ውጥረቱን እንዲያበርዱና ወደለየለት ጦርነት እንዳይገቡ፣ የሲቪሎችን ደኅንነት እንዲጠብቁና ያልተገደበ የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት እንዲኖር እንዲያደርጉም ጠይቀዋል። በትግራይ ሕጻናትን ጨምሮ የሚካሄደውን የግዳጅ ምልመላ ቱርክ ያወገዙ ሲኾን፣ የመንግሥት ኃይሎችም የዘፈቀደ ምልመላ ያካሂዳሉ የሚሉ ሪፖርቶች እንዳሉ ጠቅሠዋል።

3፤ የአማራ ክልል የዓቃቢያነ ሕግ ማኅበር፣ የዓቃቢያነ ሕግ የደመወዝ ጭማሪና ማስተካከያ ጥያቄው እስካሁን ምላሽ እንዳላገኘ ገለጠ። ማኅበሩ፣ ለፍትሕ ሚንስቴር፣ ለጠቅላይ ሚንስተር ጽሕፈት ቤት፣ ለገንዘብ ሚንስቴርና ሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን የደመወዝ ጭማሪና ማስተካከያ እንዲደረግ በደብዳቤ ጠይቆ ምላሽ ባለማግኘቱ፣ በሐምሌ ወር የፌደራል መሥሪያ ቤቶች ለጥያቄው ምላሽ እንዲሠጡት በአካል መጠየቁን ጠቅሷል። ኾኖም ጥያቄው ምላሽ ባለማግኘቱ፣ የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳደር ለጥያቄው ምላሽ እንዲያስገኙ በአካል ጥያቄ ማቅረቡንና ለዚሁ ጉዳይ ያቋቋመውን ኮሚቴ እንዲያነጋግሩ መጠየቁን ገልጧል።

4፤ አሊኮ ዳንጎቴ፣ ዳንጎቴ ኩባንያ በኬንያዋ ላሙ ወደብ ላይ ሊገነባ ያቀደው የነዳጅ ማጣሪያ 1 ሺሕ ሜጋዋት ኤሌክትሪክ ኃይል ያመነጫል ተብሎ እንደሚጠበቅ ተናገሩ። ዳንጎቴ የላሙ ነዳጅ ማጣሪያ ከሚያመርተው ኃይል 500 ሜጋ ዋት ለኬንያ መንግሥት እንደሚሸጥ ትናንት ከፕሬዝዳንት ዊሊያም ሩቶ ጋር ሌጎስ ውስጥ በተገናኙበት ወቅት ተናግረዋል። ነዳጅ ማጣሪያው ከተገነባ በኋላ፣ ወደ ላሙ ወደብ እጅግ ከፍተኛ ኢንቨስትመንት እንደሚስብ ዳንጎቴ ገልጸዋል። ዳንጎቴ ኩባንያ በቀን 700 ሺሕ በርሜል ድፍድፍ የማጣራት አቅም ያለውን የነዳጅ ማጣሪያ ግንባታ በቀጣዩ ሳምንት ላሙ ወደብ ላይ ለማስጀመር አቅዷል።
እንዲሁም፤

1፤ የዝነኛው «አይቤክስ ባንድ» አባላት በአውሮፓ አሕጉር ብራሰልስና ስቶክሆልምን ጨምሮ በተለያዩ ከተሞች የሙዚቃ ሥራዎቻቸውን ሊያቀርቡ ነው። ይህ የሙዚቃ ጉዞ ከጥቅምት 24 እስከ 29 2019 ዓ፤ም  (ከኖቬምበር 3 እስከ 8 2026) የሚካሄድ ሲሆን፤ ጊታሪስት ሰላም ስዩም፤ የቤዝ ጊታሪስት ጆቫኒ ሪኮን ጨምሮ የኢትዮጵያ ሙዚቃን ከጃዝ፣ ፈንክ እና ሶል ጋር በማቀንቀን የሚታወቁ አርቲስቶችም ይሳተፉበታል።

2.አርክቴክት ፋሲል ጊዮርጊስ የአሊያንስ ኢትዮ ፍራንሴዝ የአዲስ አበባ ማዕከል ፕሬዚዳንት ሆኖ መሾማቸውን ማዕከሉ አስታወቀ። አሊያንስ ኢትዮ ፍራንሴዝ፤ በባሕልና በኪነ ጥበብ፣ በቋንቋ እንዲሁም በሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት እና ዲፕሎማሲ ዘርፎች የተለያዩ ሥራዎችን እያከናወነ የሚገኝ ማዕከል ነው።አዲሱ ፕሬዚዳንት አርክቴክት ፋሲል ጊዮርጊስ በቅርስ ጥበቃ፣ በታሪካዊ ሕንፃዎች እድሳት እና በአርክቴክቸር ዘርፍ ሰፊ ልምድና አስተዋጽኦ ያላቸው ባለሙያ መሆናቸው ይታወሳል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ዓርብ፣ መስከረም 15፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ ሕወሃት፣ በትግራይ ክልል የኢትዮ ቴሌኮም እና ሳፋሪኮም ኢትዮጵያ የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎቶች እንዲቋረጡ ትዕዛዝ መስጠቱን ከታማኝ ምንጮች መስማቱን ጠቅሶ ሮይተርስ ዘገበ። በክልሉ ከትናንት ሐሙስ ሌሊት ጀምሮ የኢትዮ ቴሌኮም የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎቶች ሙሉ በሙሉ ተቋርጠዋል። የኢንተርኔት ነጻነትን የሚከታተለው ኔት ብሎክስም፣ በክልሉ የኢንተርኔት አገልግሎት በከፍተኛ ደረጃ መስተጓጎሉን ገልጧል። ኾኖም ኢትዮ ቴሌኮምም ኾነ የትግራይ ባለሥልጣናት የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎቶች ለምን እንደተቋረጡ ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ዛሬ ምሽት ድረስ ማብራሪያ አልሠጡም።

በሌላ በኩል፣ የትግራይ ቴሌቪዥን ከዛሬ ጧት ጀምሮ የበይነ መረብ ሥርጭቱን አቋርጦ ውሏል። በክልሉ የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎቶች መቋረጣቸውን ተከትሎ፣ ጣቢያው ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ዛሬ ምሽት 2 ሰዓት ድረስ በማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ዜናዎችንም ኾነ ሌሎች ዝግጅቶችን አላሠራጨም።

2፤ በአማራ ክልል ሰሜን ወሎ ዞን ከወልድያ ወደ ጋሸና እና ደሴ ከተሞች የሚወስደው ዋናው የአስፓልት መንገድ ከትላንት ከሰዓት በኋላ ጀምሮ ለትራንስፖርት አገልግሎት ሙሉ በሙሉ እንደተዘጋ ዋዜማ ሠምታለች። የትራንስፖርት ተጠቃሚዎች በአፋር በኩል ያለውን መንገድ በአማራጭነት እየተጠቀሙ መሆኑንና ይህም ለከፍተኛ ወጪ እየዳረጋቸው ነግረውናል። መንገዱ የተዘጋው፣ በሰሜን ወሎ ዞን በመንግሥት ወታደሮች እና በሕወሃት ኃይሎች መካከል ከሚካሄደው ግጭት ጋር በተያያዘ መኾኑን ነዋሪዎች ገልጸዋል።

ከረቡዕ ጀምሮ፣ ወልድያ የሚገኙ ባንኮች ለደንበኞቻቸው ጥሬ ብር መስጠት ማቆማቸውንና የጥሬ ብር ክምችታቸው መመናመኑን ዋዜማ ያነጋገረቻቸው የባንኩ ሠራተኞች ተናግረዋል። የባንኩ የጥሬ ብር ክምችት የተመናመነው፣ በአካባቢው ግጭት ሊቀሰቀስ ይችላል በሚል ስጋት ደንበኞች ተቀማጭ ገንዘባቸውን ቀደም ብለው በማውጣታቸው ተረድተናል።

3፤ ዓለማቀፍ አጋሮች በሰሜን ኢትዮጵያ ድጋሚ ግጭት መቀስቀሱ በጥልቀት እንዳሳሰባቸው መግለጥ ቀጥለዋል። ብሪታንያ፣ የትግራይ ኃይሎች በደቡባዊ ትግራይ እና በአፋር ክልል ጥቃት መክፈታቸውን አውግዛለች። ብሪታንያ፣ ሁሉም ወገኖች ግጭቱ እንዳይባባስና የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት እንዳይስተጓጎል እንዲያደርጉ ጠይቃለች። ፈረንሳይ በበኩሏ፣ የግጭቱ ተሳታፊ ወገኖች ሲቪሎችን ከጥቃት የመጠበቅና የሰብዓዊ እርዳታ አቅርቦት እንዳይስተጓጎል የማድረግ ዓለማቀፍ ግዴታቸውን እንዳይዘነጉ አሳስባለች። ሰብዓዊ እርዳታን ማስተጓጎል፣ ለሌላ ጥቅም ማዋል ወይም በእርዳታ ላይ ጥቃት መፈጸም ተቀባይነት የሌለው ድርጊት መሆኑንም ፈረንሳይ አጽንዖት ሠጥታለች።

4፤ ኢሰመኮ፣ በትግራይና በአማራ እንዲሁም በትግራይ እና በአፋር ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን ለተቀሰቀሱ የትጥቅ ግጭቶች በአፋጣኝ መፍትሔ እንዲሠጣቸው ዛሬ ጠየቀ። ኢሰመኮ፣ የትጥቅ ግጭቶች በአፋጣኝ እንዲቆሙ፣ ልዩነቶች በውይይት ብቻ እንዲፈቱ፣ ሲቪሎችና የሲቪል መሠረተ- ልማቶች ተገቢው ጥበቃ እንዲደረግላቸው አሳስቧል። በአካባቢው በድጋሚ የትጥቅ ግጭት መቀስቀሱ በሰብዓዊ መብቶች አጠባበቅ ላይ ተደራራቢ ጉዳትን ሊያሳድር የሚችል መሆኑ እጅግ አሳሳቢ እንደሆነ ኢሰመኮ ገልጧል።

የኢሰመኮ ዋና ኮሚሽነር ብርሃኑ አዴሎ፣ በግጭቱ ተሳታፊ የኾኑ ወገኖች በተለይም የፕሪቶሪያው የግጭት ማቆም ስምምነት ፈራሚ አካላት ስምምነቱን እንዲያከብሩ፣ በዓለማቀፍ የሰብዓዊ መብቶችና የሰብዓዊነት ሕጎች ላይ የተደነገጉ ግዴታዎቻቸውን እንዲወጡና በሲቪሎችና መሠረተ ልማቶች ላይ ጉዳት ከሚያደርሱ ርምጃዎች እንዲታቀቡ አሳስበዋል። ዓለማቀፉ ኅብረተሰብም የግጭቱ ተሳታፊ ወገኖች ወደ ንግግር እንዲመለሱ ዲፕሎማሲያዊ ጥረቱን እንዲቀጥልም ብርሃኑ ጥሪ አድርገዋል።

5፤ በአማራ ክልል ሰሜን ወሎ ዞን የላስታ ወረዳ የሠላምና ጸጥታ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ዋና ኢንስፔክተር ወዳጄ አስማረ ትናንት ታጣቂዎች በፈጸሙት ጥቃት ተገደሉ። የወረዳው የጸጥታ ሀላፊ የተገደሉት፣ በጸጥታ ሥራ ላይ ሳሉ መኾኑን የወረዳው አስተዳደር ገልጧል። የወረዳው አስተዳደር፣ የሀላፊው ሕይወት ያለፈው "ጽንፈኛ" ሲል የጠራቸው ታጣቂዎች ባጠመዱት ጸረ-ተሽከርካሪ ፈንጅ መኾኑን ጠቅሷል።

6፤ በኢትዮጵያ የአሜሪካ ኤምባሲ፤ አሜሪካዊያን በማንኛውም ምክንያት ወደ ትግራይ፣ አማራ እና አፋር ክልሎች እንዳይጓዙ አስጠነቀቀ። ኢምባሲው፤ በአማራ ክልል በላሊበላ ከተማ አቅራቢያ ውጊያ እንደሚካሄድ መረጃ እንዳለው ጭምር ዛሬ ባወጣው የጉዞ ማስጠንቀቂያ መልዕክት ላይ ገልጧል። አሜሪካዊያን ላሊበላን ጨምሮ ወደ አማራ ክልል ሌሎች አካባቢዎች እንዳይጓዙ ያስጠነቀቀው ኢምባሲው፣ በትግራይ የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎቶች ስለመቋረጣቸው መረጃ ማግኘቱንም ጠቅሷል።

እስራኤልም፣ ዜጎቿ ወደ ትግራይ እንዳይጓዙ አስጠንቅቃለች። ትግራይ ውስጥ የሚገኙ እስራኤላዊያንም፣ ከወታደራዊ ተቋማት እንዲርቁ እና አላስፈጊ የኾኑ እንቅስቃሴዎችን ከማድረግ እንዲቆጠቡ የአገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር መክሯል።

7፤ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን፣ ከዛሬ ዓርብ መስከረም 15 ጀምሮ የሠሌዳ ቁጥር 4 ካላቸው እና ከፖሊስ ሞተር ብስክሌቶች ውጭ ባለሁለት እግር ሞተር ብስክሌቶችን በከተማዋ ማሽከርከርን አገደ። ፖሊስ፣ በሞተር ብስክሌቶች አማካኝነት በከተማዋ የቅሚያና የሥርቆት ወንጀል የፈጸሙ ወንጀለኞች ተይዘው ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሚገኝ የገለጠው ፖሊስ፣ ወንጀለኞች ከቦታ ቦታ ለመዘዋወርና የተሠረቁ እቃዎችን ለማጓጓዝ ሞተር ብስክሌቶችን በብዛት ይጠቀማሉ ብሏል። ፖሊስ፣ ትራፊክ መብራት የሚጥሱ፣ ሌሎች ተሽከርካሪዎችን ገጭተው የሚያመልጡና ለእይታ አስቸጋሪ የሆኑ የሠሌዳ ቁጥሮችን የሚጠቀሙ የሞተር ብስክሌት አሽከርካሪዎች ቁጥር ቀላል እንዳልሆነም ጠቅሷል። ኾኖም እገዳው እስከመቼ ጸንቶ እንደሚቆይ ፖሊስ አልጠቀሠም።

እንዲሁም፤

1፤ የኢትዮጵያ ጥንታዊ የመስቀል ቅርሶችን የሚያሳይ ልዩ የመስቀል በዓል ዐውድ ርዕይ ከዛሬ መስከረም 15 እስከ 24 ድረስ ለተከታታይ ቀናት በአዲስ አበባ ሙዚየም ለዕይታ ክፍት ሆኗል።

2፤ ድምጻዊት ሙኒት መስፍን ሙሉ የሙዚቃ አልበሟን ለአድማጮች ልታደርስ መሆኗን አስታውቃለች። ሙኒት፣ ከሙሉ አልበሟ መውጣት አስቀድሞም፣ "መንገድ" የተሠኘ አዲስ የሙዚቃ ሥራዋን ይፋ አድርጋለች። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ሐሙስ፣ መስከረም 14፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ የቀድሞው የትግራይ ጸጥታ ኃይሎች ወታደራዊ መረጃ ኃላፊ ኮሎኔል ተወልደ እንበብ እና የትግራይ ኃይሎች የፖለቲካ ጉዳዮች ኃላፊና የቀድሞው የሕወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ኢሳያስ ታደሠ በክልሉ ጸጥታ ኃይሎች ቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ዋዜማ ሠምታለች፡፡ ግለሰቦቹ በቁጥጥር ሥር የዋሉት፣ ለፌደራል መንግሥቱ ወታደራዊ መረጃ ያቀብላሉ በሚል ተጠርጥረው መሆኑን ምንጮች ነግረውናል። ሌሎች ሦስት የጸጥታ ኃይሉ የቀድሞ ወታደራዊ አዛዦችም እንዲታሠሩ ትዕዛዝ መተላለፉን ምንጮቹ የገለጡልን ሲኾን፣ የወታደራዊ አዛዦቹን ማንነት ግን ከመግለጽ ተቆጥበዋል፡፡

የቀድሞው የጊዜያዊ አስተዳደሩ ፕሬዝዳንት ሌ/ጀነራል ታደሠ ወረደም መኖሪያ ቤታቸው ከረቡእ ምሽት ጀምሮ በአዳዲስ የጸጥታ ኃይል አባላት እየተጠበቀ እንደሚገኝ ሠምተናል። የጀነራሉ ቤተሠቦችም ሆኑ የቅርብ ወዳጆቻቸው ከቤታቸው መውጣትም ሆነ መግባት እንደተከለከሉም ምንጮቹ ገልጸውልናል፡፡

2፤ መከላከያ ሠራዊት፣ ከመስከረም 12 ሌሊት 9 ሰዓት ጀምሮ በሕወሓትና አጋሮች ናቸው ባላቸው ቡድኖች ላይ በወሠደው ርምጃ 272 ታጣቂዎችን መግደሉንና 260 ማቁሠሉን ገለጸ። የሬዲዮ መገናኛዎችንና በርካታ የጦር መሣሪያዎችን መማረኩን የገለጸው ሠራዊቱ፣ በሕወሓት ተዋጊዎችም ላይ ከፍተኛ ሰብዓዊና ቁሳዊ ኪሳራ አድርሻለሁ ብሏል። የሕወሓት ኃይሎች በሰሜን ወሎ ዞን ተኩለሽ፣ ድልድይ፣ ቀይ አፈር፣ በረሃ ማርያም፣ ባይብዋ፣ ጭሮ እና ኩቤ ቀረንሳ በሚባሉ አካባቢዎች ለመግባት ሞከረው እንደነበርና ሆኖም ወደ ኋላ እንዱመለሱ እንደተገደዱ ጠቅሷል።

3፤ ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ፣ የጅቡቲው ፕሬዝዳንት ኢስማኤል ኦመር ጊሌ እና የዳንጎቴ ኩባንያ ባለቤት አሊኮ ዳንጎቴ፣ የጅቡቲውን ዳመርጆግ ከኢትዮጵያዋ ደዋሌ ጋር የሚያገናኘውን የተጣራ ነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ መስመር ዝርጋታ ዛሬ በይፋ አስጀመሩ። ዐቢይ፣ ‎ፕሮጀክቱ በሁለቱም ጫፎች ላይ በሚገነቡ የማከማቻ ተርሚናሎች የተደገፈ እንደሚሆን ገልጸዋል። የመሠረተ ልማት ግንባታው በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስና በዳንጎቴ ግሩፕ ጥምረት እንደሚተገበር ዐቢይ ጠቅሠዋል። ዐቢይ፣ ፕሮጀክቱ የሎጂስቲክስ ወጭንና መዘግየትን በመቀነስ የኢነርጂ ዋስትናን የሚያጠናክርና የኢትዮጵያ-ጅቡቲ የንግድ መስመርን ፍጥነትና ዘላቂነት የሚያሳድግ መኾኑንም አስምረውበታል።
‎
4፤ ተመድና አውሮፓ ኅብረት፣ የትግራይ ኃይሎች በትግራይ የሚገኙ ሦስት አውሮፕላን ማረፊያዎችን መቆጣጠራቸውን ጨምሮ በሰሜን ኢትዮጵያ ያለው የጸጥታ ሁኔታ አሳስቦናል አሉ። የተመድ ዋና ጸሃፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ፣ ሁሉም ወገኖች ባስቸኳይ ውጥረቱን እንዲያረግቡ፣ ሲቪሎችን ከጥቃት እንዲጠብቁ፣ የእርዳታ መስመሮች ለረድዔት ድርጅቶች ተደራሽ መኾናቸውን እንዲያረጋግጡ እና ሁኔታው ወደ አውዳሚና መጠን ሠፊ ግጭት እንዳያመራ ጥረት እንዲያደርጉ ጠይቀዋል።

አውሮፓ ኅብረትም፣ ውጥረቱን ባስቸኳይ ማብረድ እንደሚያስፈልግና ለፕሪቶሪያው የግጭት ማቆም ስምምነት ተገዢ ለመሆን ጊዜው እንዳልረፈደ ገልጧል። ኅብረቱ፣ ልዩነቶች በፖለቲካዊ ድርድር ብቻ እንጂ በወታደራዊ ርምጃ ሊፈቱ እንደማይችሉም አጽንዖት ሠጥቷል። ሲቪሎችን ከጥቃት መጠበቅና የረድዔት ሥራዎችን ገለልተኛነት ማክበር ለድርድር የሚቀርቡ አይሆኑም ያለው ኅብረቱ፣ በረድዔት ድርጅቶች ላይ የሚፈጸሙ የድሮን ጥቃቶችን እንደሚያወግዝ ገልጧል።

5፤ በትግራይ ሥልጣን በኃይል የያዘው ሕወሃት-መራሹ አስተዳደር፣ የአሜሪካውን አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋንና አፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ማሃሙድ የሱፍን ወቀሠ። ማሲንጋ በግጭቱ ዙሪያ ላንድ ወገን ያደላ መግለጫ ያወጣሉ ብለን አልጠበቅንም ነበር በማለት ያለው አስተዳደሩ፣ ማሲንጋ ፌደራል መንግሥቱ ለዳግም ጦርነት ሲዘጋጅ መቆየቱን በቸልታ ማለፍ መርጠዋል በማለት ተችቷል። አምባሳደሩ በትግራይ ያለውን ሁኔታ ባግባቡ እንዲገመግሙና ተቀባይነት ያለው መፍትሄ ለማምጣት እንዲሠሩም አስተዳደሩ ጠይቋል።

በተያያዘ፣ አፍሪካ ኅብረት በትግራይ ያለውን ችግር ለመፍታት ጥረት ሲያደርግ መቆየቱን መግለጡን ከእውነታው ጋር ለማስታረቅ ያስቸግራል በማለት የማሃሙድ የሱፍን የትናንቱን መግለጫም አስተዳደሩ ተችቷል። አስተዳደሩ፣ ድርድር እንዲሳካ ሽምግልና ገለልተኛ እና ከሁለቱም ወገኖች ጋር ወጥ በሆነ መንገድ ግንኙነት ማድረግን የሚጠይቅ መኾን እንዳለበት ገልጧል።

6፤ ኦነግ፣ በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል ከሚገኙ የታጠቁ ቡድኖች ጋር ይደረጋል የተባለው ወታደራዊ ትብብር ኦሮሚያ ክልልንና የኦሮሚያን ሃብት ዳግም በቁጥጥር ሥር ለማስገባት ያለመና የኦሮሞ ሕዝብ በተወሠነ መልኩ ያገኘውን መብት ወደ ኋላ የሚመልስ መሆኑ ሊታወቅ ይገባል ሲል ተቃውሞውን ገለጠ። ግንባሩ፣ "ለኦሮሞ ሕዝብ ነጻነት እንታገላለን የሚሉ" ያላቸው ወገኖች "ጠላት" በማለት የጠራቸውን አካላት አጀንዳ ከማስፈጸም ይቆጠቡ፤ ሕዝቡ በትግሉ ያስወገደውን የግፍ አገዛዝ በድጋሚ ለመመለስ የሚያደርጉትን የተሳሳተ አካሄድም ያቁሙ በማለት ዛሬ ባወጣው መግለጫ አሳስቧል። ሆኖም ኦነግ የትብብሩ አካል የሆነውን የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊትን በስም ለይቶ አልጠቀሠም።

7፤ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በሽብር ወንጀል ተጠርጥረው በእስር ላይ በሚገኙት የኢሕአፓ አባላት ይስሃቅ ወልዳይ እና አበበ አካሉ እንዲሁም የቀድሞው የሰላም ሚንስትር ዴኤታ ታዬ ደንደኣ ጠበቃ አበራ ንጉስ በተፈቀደው ዋስትና ላይ ፖሊስ ባቀረበው አቤቱታ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ለነገ ተለዋጭ ቀጠሮ መስጠቱን ዋዜማ ከተጠርጣሪዎቹ ጠበቆች ሠምታለች። ተጠርጣሪዎቹ በአርባ ምንጭ ከተማ በዘይሴ ማኅበረሰብ አባላት ላይ ተፈጸመ ከተባለው ግድያና መፈናቀል ጋር ግንኙነት እንዳላቸው በፖሊስ የምርመራ መዝገብ ላይ ተጠቅሷል። ችሎቱም፣ በዋስትናው ላይ በቀረበው አቤቱታ ላይ ዛሬ ውሳኔ ለመስጠት ነበር የተሠየመው። ሆኖም ችሎቱ "የስር ፍርድ ቤቱ የዋስትና መብት ሲፈቅድ የፖሊስን ተጨማሪ የ14 ቀን የምርመራ ጊዜ ውድቅ ማደረጉ፣ ተጠርጣሪዎቹ ከአርባ ምንጩ ግድያና መፈናቀል ጋር ግንኙነት አላቸው በማለት ፖሊስ ያቀረበውን የምርመራ መዝገብ ባግባቡ ተመልክቶ ነው ወይስ አይደለም?" የሚለውን ጉዳይ መርምሮ ትእዛዝ ለመስጠት እንዲችል የምርመራ መዝገቡ እንዲቀርብለት አዟል።

8፤ አዲሱ የጋራ የኢንቨስትመንት አሠራር መመሪያ ጸደቀ። የኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ባለስልጣን፣ መመሪያው የጋራ የኢንቨስትመንት እቅዶችን ለማቋቋም፣ ለመመዝገብ፣ ለማስተዳደር የሚያስችል ሠፊ የሕግ ማዕቀፍ መኾኑን ገልጧል። መመሪያው፣ የጋራ ኢንቨስትመንቶች የሚያካሂዱ አካላትን፣ የባለ አደራ ጠባቂዎችን እና ሌሎች የባለሙያ አካላትን ኃላፊነቶችና ግዴታዎችን ይደነግጋል። ባለሥልጣኑ፣ መመሪያው መጽደቁ የዜጎችን ቁጠባ በባለሙያ አስተዳደር እና በጠንካራ የኢንቨስተሮች ጥበቃ አማካኝነት ወደ ውጤታማ ኢንቨስትመንት ለማዞር ትልቅ ርምጃ መሆኑን ገልጧል።

በመመሪያው ሕጋዊ እውቅና የተሠጣቸው የጋራ ኢንቨስትመንት ሥራዎች ስድስት ሲሆኑ፣ እነሱም የገንዘብ ገበያ ፈንድ፣ የጋራ ፈንድ፣ የሪል እስቴት ኢንቨስትመንት ፈንድ፣ ኤክስቼንጅ ትሬድድ ፈንድ፣ አማራጭ የኢንቨስትመንት ፈንድ እና በልዩ ሁኔታ የሚታይ ፈንድ ወይም ስፔሻል ዲዝግኔትድ ፈንድ ናቸው። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ረቡዕ፣ መስከረም 13፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ በመንግሥት ወታደሮችና በትግራይ ኃይሎች መካከል በአማራ ክልል ዋግኽምራ ብሔረሰብ አስተዳደር ከማክሠኞ ጀምሮ እስከ ዛሬ ረፋድ ድረስ በከባድ መሣሪያዎች የታገዘ ግጭት እንደነበር ነዋሪዎች ተናገሩ። ግጭቱ የተቀሠቀሠው፣ የትግራይ ኃይሎች ከሠቆጣ ከተማ በቅርብ ርቀት ላይ ወደምትገኘው ሐሙሲት ከተማ ለመግባት መሞከራቸውን ተከትሎ መኾኑን ምንጮች ነግረውናል። ግጭቱን ተከትሎ፤ የትግራይ ኃይሎች ወደ አላማጣ ከተማ አቅራቢያ መመለሳቸውን ምንጮች ገልጸውልናል። ዋዜማ ያነጋገረቻቸው የመቀለ፣ ውቅሮ እና ዛላምበሳ ከተማ ነዋሪዎች፤ በመጀመሪያው ዙር ጦርነት ያጋጠመው ዓይነት ጥፋት እንዳያጋጥም መስጋታቸውን ለዋዜማ ተናግረዋል፡፡ ነዋሪዎች፣ በቀጣዮቹ ቀናት የስልክ፣ የኤሌክትሪክና የባንክ አገልግሎቶች ሙሉ በሙሉ ሊቋረጡ ይችላሉ በሚል ከፍተኛ ስጋት ውስጥ መግባታቸውንም ገልጸዋል፡፡

በተመሳሳይ፣ በዋግኽምራ ብሔረሰብ አስተዳደር በደሃና ወረዳ "ጭላ" በተባለ አካባቢ መከላከያ ሠራዊትና የፋኖ ኃይሎች ከማክሰኞ ጀምሮ ግጭት ውስጥ መሆናቸውን ምንጮች ተናግረዋል።

2፤ መከላከያ ሠራዊትና የትግራይ ኃይሎች የትግራይና አማራ ክልሎች በሚዋሠኑባቸው የአላማጣና ቆቦ አካባቢዎች ዛሬ ጧት በከባድ መሳሪያዎች የታገዘ የተኩስ ልውውጥ ማድረጋቸውን የአካባቢው ነዋሪዎች ተናገሩ። ረፋድ ላይ ግጭቱ ቢቆምም፣ ግጭቱ ሊቀጥል ይችላል የሚል ስጋት እንዳላቸው ነዋሪዎች ለዋዜማ ተናግረዋል።

3፤ የትግራይ ኃይሎችን የፋኖ ታጣቂዎችንና የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊትን ጨምሮ ሰባት ኃይሎች የመሠረቱት "ትብብር ለኅልውና"፣ የ"ትብብሩ" ኃይል ፌደራል መንግሥቱ ከፈተው ያለውን ጥቃት ለመቀልበስ "ጸረ-ማጥቃት" መጀመሩን አስታወቀ። "ትብብሩ"፣ በተለይ በአማራ ክልል ሰሜን ወሎ ዞን፣ በዋግኽምራ ብሄረሰብ አስተዳደርና በአፋር ክልል ሰሜናዊ ቀጠናዎች መጠነ-ሠፊ የ"ጸረ-ማጥቃት" ውጊያ እያካሄደ መኾኑን ማምሻውን ባወጣው መግለጫ ገልጧል። ሥልጣን በኃይል የያዘው ሕወሃት-መራሹ የትግራይ አስተዳደር፣ ፌዴራል መንግሥቱ መስከረም 13 ቀን በእግረኛ ሠራዊቱ ጥቃት ከፍቶብናል በማለት፣ የትግራይ ኃይሎች የመከላከል ርምጃ እንዲወስዱ መታዘዛቸውን ዛሬ ጧት መግለጡ ይታወሳል። የአፋር ክልላዊ መንግሥት በበኩሉ፣ ከትናንት ሌሊት ጀምሮ በኪልበቲ ረሱ ዞን በአብአላ፣ በመጋሌ እና በወሠማ የትግራይ ኃይሎች ጥቃት ከፍተዋል ብሏል።

በፌደራል መንግሥቱ በኩል፣ የሕወሃት አመራር ዛሬ ጧት በአፋርና አማራ ክልሎች በፌዴራሉ መንግሥቱ ይዞታዎች ላይ መጠነ-ሠፊ ጥቃት ከፍቷል ሲሉ የጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ አማካሪ ጌታቸው ረዳ ከሠዋል።

4፤ የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ማሃሙድ የሱፍ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ በደቡባዊ ትግራይና በአፋር ክልል ግጭት መባባሱና ታጣቂ ቡድኖች የፈጠሩት የጋራ ትብብር ሁኔታውን ይበልጥ የሚያባብስ መኾኑ በእጅጉ አሳስቦኛል አሉ። የሱፍ፣ የትግራይ ኃይሎች የመቀሌ፣ አክሱምና ሽሬ አውሮፕላን ማረፊያዎችን መቆጣጠራቸውና የፌደራል ሠራተኞችን ማሠራቸው እንዲሁም በክልሉ የሲቪል አውሮፕላን በረራ መቋረጡ እንዳሳሰባቸው ማምሻውን ባወጡት መግለጫ ገልጸዋል። ውጥረቱን የሚያባብሱ ድርጊቶች በአፋጣኝ እንዲቆሙ የጠየቁት የሱፍ፣ ጎረቤት አገራት ሁኔታውን ሊያባብስ ከሚችሉ ድርጊቶች እንዲቆጠቡም አሳስበዋል።

5፤ በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ፣ የሕወሃት አመራር መጠነ ሠፊ ጥቃት ለመክፈት መወሠኑ አሳዝኖኛል አሉ። ማሲንጋ፣ አፍሪካ ኅብረት የሚያደርውን የንግግር ጥረት ውድቅ ማድረግና ማሸነፍ በማይቻል ውጊያ ውስጥ መግባት፣ ለሕዝብ የሚያስገኘው ነገር የለም ሲሉ ማምሻውን ባወጡት መግለጫ ገልጸዋል። ሌሎች ታጣቂ ቡድኖች ከዚህ አካሄድ ሊቆጠቡ እንደሚገባም ማሲንጋ መክረዋል። አሜሪካ ኢትዮጵያን ወደ ቁልቁለት ሊገፉ በሚሞክሩ ሌሎች መሪዎች ላይ ጭምር ማዕቀቦችን ለመጣል እድሎች አሏት ያሉት ማሲንጋ፣ ኾኖም አሁንም ትክክለኛው መንገድ ፖለቲካዊ ንግግር መኾኑን አጽንዖት ሠጥተዋል።

6፤ አሜሪካ፣ በትግራይ ክልል ሽረ እንዳሥላሴ ከተማ አቅራቢያ ባንድ የሰብዓዊ እርዳታ በጫነ ተሽከርካሪ ላይ እሁድ'ለት የተፈጸመውን የድሮን ጥቃት አወገዘች። በድሮን ጥቃት የተፈጸመበት ተሽከርካሪ፣ የካቶሊክ ሠርቪስን ሰብዓዊ እርዳታ የጫነ እንደነበር በአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚንስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ቢሮ አስታውቋል። ቢሮው፣ በድጋሚ ተመሳሳይ ጥቃት ወደፊት እንዳይፈጸም ባለሥልጣናት በጥቃቱ ዙሪያ ሙሉ ምርመራ እንዲያደርጉ እና የምርመራውን ውጤት ይፋ እንዲያደርጉ ጠይቋል። የኢትዮጵያ ፌዴራል መንግሥት እና ሕወሃት ፖለቲካዊ ልዩነቶችን ለመፍታት ባስቸኳይ ንግግር እንዲጀምሩም ቢሮው ጥሪ አድርጓል።

7፤ በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ኮሬ ዞን የኬሌ ከተማ አሥተዳደር፣ ከዛሬ ረቡዕ መስከረም 13 ጀምሮ ከምሽቱ 4 ሰዓት እስከ ንጋት 12 ሰዓት ድረስ በሰዎች እንቅስቃሴ ላይ ላልተወሠነ ጊዜ የሚቆይ የሰዓት እላፊ ገደብ ጣለ። የከተማዋ አሥተዳደር የሰዓት እላፊ ገደቡን የጣለው፣ "ጸረ-ሠላም" እና "ሠርጎ ገብ" ያላቸውን ኃይሎች ጥቃት ለመከላከልና የሕዝቡን ሠላምና ደኅንነት በዘላቂነት ለማረጋገጥ መኾኑን ገልጧል። ለጸጥታ ሥራ ከሚሠማሩ ተሽከርካሪዎችና ከአምቡላንሶች በስተቀር ሌሎች ተሽከርካሪዎች ከምሽቱ 12 ሰዓት እስከ ንጋቱ 12 ድረስ ከከተማዋ እንዳይወጡና ወደ ከተማዋ እንዳይገቡ ተከልክለዋል። ሆቴሎች፣ ባሮች፣ ሬስቶንቶችና ሙዚቃ ቤቶችም፣ ከምሽቱ 2 ሰዓት በኋላ በውጭ የሚሠማ ድምጽ እንዲያጠፉ ታዘዋል።

ኮሬ ዞን ከኦሮሚያው ምዕራብ ጉጂ ዞን ጋር የሚዋሠን ሲኾን፣ የዞኑ አስተዳደር "የኦነግ ሸኔ" ታጣቂዎች ከምዕራብ ጉጂ ዞን ጋር የሚዋሠኑ በርካታ ቀበሌዎችን በኃይል ተቆጣጥረው እንደሚገኙ ሰሞኑን መግለጡ ይታወሳል።

እንዲሁም፤

1፤ የጃዝ ሙዚቀኛው ከተማ ይርጋ "ከተሜ" የተሠኘ በሙዚቃ መሳሪያ የተቀነባበረ ገሚስ የጃዝ አልበም መስከረም 18 ቀን በተለያዩ ዓለማቀፍ የሙዚቃ መተግበሪያዎች በኩል ለአድማጮች እንደሚያቀርብ አስታውቋል።

2፤ አንጋፋዎቹ ግርማ በየነ እና ዳዊት ይፍሩ ከዘ ፎር ስታር ባንድ ጋር የሙዚቃ ሥራዎቻቸውን የሚያቀርቡበት የጃዝ ሙዚቃ ዝግጅት ነገ ሐሙስ ከምሽቱ 2 ሰዓት ጀምሮ በፈንድቃ የባሕል ማዕከል ይካሄዳል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ማክሰኞ፣ መስከረም 12፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ ኢትዮጵያ በተያዘው የአውሮፓዊያን ዓመት የዓለም አገራት የሰላም አመላካቾች ከ163 አገራት 138ኛ ደረጃ ተሠጣት። ኢትዮጵያ፣ ካለፈው ዓመት ጋር ሲነጻጸር፣ ዘንድሮ አንድ ደረጃ አሻሽላለች። ለአገራት የሰላም ጠቋሚ ደረጃ የሚያወጣው ዓለማቀፉ የኢኮኖሚክስና ሰላም ኢንስቲትዩት፣ ከ5 ከያዘው ነጥብ ለኢትዮጵያ 2 ነጥብ 6 ነጥብ ሠጥቷታል። አገሪቱ ዝቅተኛ ነጥብ ያገኘችባቸው ጠቋሚዎች፣ ፖለቲካዊ ሽብር፣ ፖለቲካዊ አለመረጋጋት፣ ከጎረቤት አገራት ጋር ያላት ግንኙነት፣ ውስጣዊ ግጭቶች፣ የውስጣዊ ግጭቶች አስከፊነት እና የአነስተኛ ጦር መሳሪያዎች ተደራሽነት ናቸው። ኢትዮጵያ በደረጃው ከተካተቱ 44 የአፍሪካ አገራት ያገኘችው 35ኛ ደረጃ ነው።

2፤ ተመድ፣ በኢትዮጵያ ያለው የጸጥታ ሁኔታ እንዳሳሰበው ገለጠ። የድርጅቱ ቃል አቀባይ ስቲፋኒ ዱጃሪክ፣ በአገሪቱ የተለያዩ ታጣቂ ቡድኖች አዲስ ጥምረት መፍጠራቸውን፣ የድሮን ጥቃቶች መደጋገማቸውንና የጸጥታ ችግሮች መቀጠላቸውን ጠቅሠው፣ ድርጅቱ የአገሪቱ የጸጥታ ሁኔታ ሊባባስ ይችላል የሚል ስጋት እንዳለው ትናንት ለጋዜጠኞች በሠጡት መግለጫ ላይ ተናግረዋል። ዱጃሪክ፣ የአገሪቱ ሁሉም ባለ ድርሻ አካላት የጸጥታ ሁኔታው ይበልጥ እንዲባባስ ከሚያደርጉ ድርጊቶችና ንግግሮች እንዲቆጠቡም ጠይቀዋል። ወታደራዊ ርምጃ ፖለቲካዊ ልዩነቶችን ወይም ነባር ቅራታዎችን አይፈታም በማለት ጭምር ዱጃሪክ አጽንዖት ሠጥተዋል።

በተያይዘ፣ በኢትዮጵያ የተመድ የሰብዓዊ ጉዳዮች ሃላፊ ኦዞኒያ ኦጄሎ፣ በኢትዮጵያ ሰላም፣ መተማመንና አብሮነት እንዲጠናከሩ ጥረቶች እንዲደረጉ ጠይቀዋል። ሃላፊው፣ የአገሪቱ ባለ ድርሻ አካላት ልዩነቶችን በንግግር እንዲፈቱና ለሰዎች ደኅንነት ቅድሚያ እንዲሠጡ ጥሪ አድርገዋል።

3፤ የአሜሪካ የእንደራሴዎች ምክር ቤት የውጭ ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ አባል ግሪጎሪ ሚክስ፣ አሜሪካ በኢትዮጵያ ላይ ጥላው የነበረውን ማዕቀብ አለማራዘሟ ትክክል አይደለም በማለት ተቹ። በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል ከፍተኛ የግጭት ስጋት እንዳለ የገለጹት ሚክስ፣ በሁለቱ አገራት ላይ አሜሪካ የጣለቻቸው ማዕቀቦች መነሳታቸው የተሳሳተ መልዕክት ያስተላልፋል በማለት ተችተዋል። ሚክስ፣ በትግራይ ክልልና አካባቢው የታጠቁ አካላት በጤና ጣቢያዎችና በረድኤት ሠራተኞች ላይ በመገናኛ ብዙኀን ያልተዘገቡ ጥቃቶችን ፈጽመዋል ብለዋል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ በትግራይ ክልል በፍጥነት እያሽቆለቆለ ለሄደው የጸጥታ ሁኔታ ትኩረት አልሠጡም በማለት ጭምር የወቀሱት ሚክስ፣ ፕሬዝዳንቱ ሁሉም አካላት ቀጠናዊ ሰላም ለማስፈን የገቡትን ቃል እንዲያከብሩ ግፊት እንዲያደርጉ ጠይቀዋል።

4፤ የትግራይ ጸጥታ ኃይሎች 6 የራያ ዩኒቨርሲቲ መምህራን ሰኞ'ለት ማሠራቸውን ዋዜማ ሠምታለች። መምህራኑ በታጠቁ ዩኃይሎች ተይዘው የተወሠዱት፣ ከዩኒቨርሲቲው ቅጥር ግቢ ውጪ ከሚገኝ ምግብ ቤት መኾኑን ምንጮች ነግረውናል። የትምህርት ሚንስትር ዴኤታ ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወትም፣ በትግራይ በሚገኙ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማትን ሰላማዊ የመማር ማስተማር ሂደት የሚያደፈርሱና መደበኛ እንቅስቃሴዎችን የሚያስተጓጉሉ ርምጃዎች እየተወሠዱ ናቸው በማለት በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ላይ ኮንነዋል። ክንደያ፣ የራያ ዩኒቨርሲቲ መምህራን እስር፣ "የከፍተኛ ትምህርት ተቋማቱን ኅልውናና የተማሪዎችን የወደፊት እድል አደጋ ላይ የሚጥል ነው" ብለዋል፡፡

5፤ "መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን" የተባለው ተገንጣዩ የትግራይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቤተ ክህነት፤ ከሠሞኑ መነጋገሪያ በሆኑት የትግራይ የኃይማኖት አባት ዙሪያ አስቸኳይ ስብሰባ እንዲጠራ ተጠየቀ። አክሱም ለሚገኘው የቤቱክህነቱ ጽሕፈት ቤት ደብዳቤውን የጻፉት፣ የቤተ ክህነቱ ከፍተኛ ዓቃቤ መንበርና የሽሬ እንዳሥላሴ ጳጳስ አባ ጴጥሮስ መሆናቸውን ዋዜማ ከደብዳቤው ላይ ተመልክታለች። አንድ የኃይማኖቱ አባት ከአንዲት ሴት ጋር ጾታዊ ግንኙነት ሲፈጽሙ የሚያሳየውና በማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች የተሠራጨው ተንቀሳቃሽ ምስል፣ በካህናትና ምእመናን ዘንድ ከፍተኛ ድንጋጤና መረበሽ መፍጠሩን ደብዳቤው ያትታል።

6፤ ከሁለት ወር ከግማሽ በላይ የ2019 ዓ፣ም በጀቱን ሳያጸድቅ የቆየው የሸገር ከተማ አሥተዳድር፣ ዛሬ ማክሰኞ ባካሄደው አስቸኳይ ስብሰባ በጀቱን ማጽደቁን ዋዜማ ሠምታለች። አስተዳደሩ በጀቱን ሳያጸድቅ የቆየው፣ በውስጡ ተፈጥሯል ከተባለው የመልካም አሥተዳደር ችግርና የሃብት ብክነት ጋር በተያያዘ ምክንያት መሆኑን ተረድተናል። አሥተዳደሩ በ2018 የተያዘለትን የመደበኛ በጀቱ 2 በመቶ መጠባበቂያ በጀት ለከልሉ ሳያሳውቅ በመጠቀሙ፣ የዘንድሮው በጀት ሳይጸድቅ ለመቆየቱ ዋነኛ ምክንያት እንደነበር ዋዜማ ያነጋገረቻቸው ስማቸው እንዳይገለጽ የጠየቁ የከተማ አሥተዳደሩ ከፍተኛ አመራር ተናግረዋል። የከተማ አሥተዳደሩ ምክር ቤት፣ የተያዘው ዓመት በጀት ከ47 ነጥብ 6 ቢሊዮን ብር በላይ እንዲሆን መወሠኑን አረጋግጠናል።

7፤ ግዙፉ የዓለማቀፍ መርከብ ድርጅት ማረስክ፣ ለኢትዮጵያ እና ጅቡቲ ለዘገየ የክፍያ ጊዜ ያስቀመጠውን የ7 ቀናት ገደብ ወደ 15 ቀናት አራዘመ። ድርጅቱ የ7 ቀናት የክፍያ ማጠናቀቂያ እፎይታ ለሁለቱ አገራት ደንበኞቹ የሠጠው፣ በክፍያ ደረሠኝ ላይ የተጠቀሠው ጊዜ ከተጠናቀቀበት ቀን ጀምሮ ለሚሠላ ጊዜ ነበር። ኾኖም በሁለቱ አገራት ደንበኞቹ ሠነዶችንና የክፍያ ሂደቶችን ለማጠናቀቅ ተጨማሪ ጊዜ እንደሚያስፈልጋቸው በመረዳቱ የእፎይታ ጊዜውን ማራዘሙን በድረገጹ ላይ ባወጣው መረጃ ጠቅሷል። ድርጅቱ በተጠቀሠው ጊዜ ውስጥ ክፍያ ላልፈጸሙ ደንበኞቸ ላንድ ጭነት የሚያስከፍለው ተጨማሪ 40 ዶላር ክፍያ ላይ ለውጥ እንዳላደረገ ገልጧል።

8፤ የደቡብ ሱዳኑ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር፣ የአንድነት የሽግግር መንግሥቱን ዛሬ በይፋ በተኑ። ኪር የሽግግር አንድነት መንግሥቱን የበተኑት፣ አገሪቱ የመጀመሪያውን ጠቅላላ ምርጫ ልታካሂድ ሦስት ወራት ሲቀሯት ነው። ኾኖም በመንግሥትና ተቃዋሚው ኃይል መካከል ከሰባት ዓመታት በፊት የተፈረመው የሰላም ስምምነት እንዳልፈረሠ ኪር ገልጸዋል። ፕሬዝዳንቱ የሽግግር መንግሥቱን ያፈረሱት፣ በስምምነቱ መሠረት ተቀዳሚ ፕሬዝዳንት የነበሩት የተቃዋሚው ኃይል መሪ ሬክ ማቻር እስር ላይ ባሉበት ሁኔታ ነው።

እንዲሁም፤

1፤ "ግርዛት" የተሠኘ የሥዕል ዐውደ ርዕይ ረቡዕ መስከረም 13 ዓ፤ም ከ11 ሰዓት ጀምሮ ሀያት ሪጀንሲ ሥር በሚገኘው ፈንድቃ የባሕል ማዕከል የሥዕል ማሳያ ውስጥ ይከፈታል። በዚህ የሥዕል ዐውደ ርዕይ ላይ የሚቀርቡ የሥዕል ሥራዎች በሠዓሊ ተወልደብርሃን ኪዳነ የተዘጋጁ ናቸው። ዐውደ ርዕይው እስከ ጥቅምት 9 በዕይታ ላይ ይቆያል።

2፤ የድምጻዊት ፌቨን ዮሴፍ "አዲስ ምዕራፍ" የሚል ርዕስ የተሰጠው አዲስ አልበም ለአድማጮች ቀረበ። በአልበሙ ውስጥ ዘጠኝ ዜማዎች የተካተቱ ሲሆን፣ "ነይ ብራ"፣ "ሀሳቤ"፣ "ነፃነት"፣ "ሰው" የተሰኙ ርዕሶች የተሠጣቸው ሥራዎች ይገኙበታል። አልበሙ በተለያዩ የሙዚቃ ማሠራጫ መተግበሪያዎች በኩል ተለቋል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ሰኞ፣ መስከረም 11፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ አንዳንድ ተቃዋሚ ፓርቲዎች እና ፖለቲከኞች፣ ፋኖን፣ የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊትንና ሕወሃትን ጨምሮ ሰባት የታጠቁ ቡድኖችና ሌሎች የፖለቲካ ኃይሎች መንግሥትን በትጥቅ ትግል ለመጣል ትናንት በይፋ በመሠረቱት "ትብብር" ዙሪያ ለዋዜማ በሠጡት ቃል የተለያዩ አስተያየቶችን አንጸባርቀዋል። የኢሕአፓ ፕሬዝደንት አብርሃም ኃይማኖት፤ ፓርቲያቸው ለአገሪቱ ችግር ብቸኛው መፍትሄ ውይይትና ድርድር መኾኑን እንደሚያምንና ማንኛውንም የትጥቅ ትግል እንደማይደግፍ ነግረውናል። የትግራይ ሰላምና ለውጥ ምክር ቤት አስተባባሪ ሌ/ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ በበኩላቸው፣ የትብብሩ ዋነኛ ዘዋሪ የኤርትራ መንግሥት ነው ብለው እንደሚያምኑ ገልጸዋል፡፡ የኦፌኮ ከፍተኛ አመራር ፕሮፌሰር መራራ ጉዲና ባንጻሩ፤ ፓርቲያቸው በትብብሩ ላይ ገና አቋም እንዳልያዘ በመጥቀስ፣ ለጊዜው አስተያየት ከመስጠት ተቆጥበዋል፡፡ ከአማራ ክልላዊ መንግሥት ጋር የሰላም ስምምነት የፈረመው የአማራ ፋኖ ሕዝባዊ ድርጅት (አፋሕድ) ክንፍ ተወካይ ማስረሻ ሠጤ ደሞ፣ ትብብሩ የፋኖ መሪዎችን ጨምሮ ከሕወሃት ጋር ግንኙነት ያላቸውና በ"ኢትዮጵያዊነት ስም" ሲንቀሳቀሱ የቆዩ ሰዎችን ማንነት ያጋለጠ ክስተት ነው ሲሉ አስተያየታቸውን ሠጥተዋል፡፡

የወልቃይት ጠገዴ አማራ የማንነትና ወሠን አስመላሽ ኮሚቴም፣ "በትብብር" ስም የአማራን ታሪካዊ ግዛቶችና ማንነቶችን ለመንጠቅ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎችን እቃወማለሁ ሲል ማምሻውን ባወጣው መግለጫ አቋሙን ገልጧል። ኮሚቴው፣ ትናንት ፋኖ እና ሕወሃትን ጨምሮ ሰባት ቡድኖች በፈጠሩት "ትብብር" ዙሪያ የፋኖ መሪ የሠጡትን መግለጫ እንደሚቃወም አስታውቋል።

2፤ የፌዴራል ስታትስቲክስ አገልግሎት፣ የአዲስ አበባና የሸገር ከተማ አስተዳደሮች ከሕዝብ አሠፋፈር ጋር የተያያዘ ጥናት ካለፈው ሰኔ አጋማሽ ጀምሮ ይፋዊ ባልኾነ መንገድ ቤት ለቤት እያካሄደ መኾኑን ዋዜማ ሠምታለች፡፡ የተቋሙ ባለሞያዎች፣ የቤተሠብ አባላት ብዛት፣ ዕድሜ፣ ጾታ፣ ሐይማኖት፣ የትምህርት ደረጃ፣ የጋብቻ ሁኔታና ወርሃዊ ገቢ እንዲሁም ባንዳንድ አካባቢዎች የመኖሪያ ቤቶችን የቦታ ስፋት መረጃዎች እያሰባሰቡ መኾኑን የዳሰሳ ጥናት ጥያቄ የቀረበላቸው ነዋሪዎች ነግረውናል። ባለሙያዎቹ የመረጃው ዓላማ የከተሞቹን ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ናሙና ለመውሠድ እንደሆነ እንደሚገልጹላቸው ነዋሪዎች ነግረውናል።

ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮች፣ የመረጃው ዓላማ የሕዝብ አሠፋፈርና ሥብጥርን እንዲሁም የነዋሪዎችን ትክክለኛ መረጃ ለይቶ መሠነድ ላይ ያተኮረ መሆኑን ገልጸዋል። ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁን አንድ የተቋሙ ከፍተኛ ሃላፊ በበኩላቸው፣ የሥራው ዓላማ ለአገር ዓቀፍ የሕዝብና ቤቶች ቆጠራ ካርታና የቦታ ዝግጅት እንጂ ከሕዝብ አሠፋፈር ወይም የአስተዳደር ወሠኖችን ከመቀየር ጋር የተያያዘ አይደለም የሚል ምላሽ ሠጥተዋል።

3፤ ድንበር የለሹ የሐኪሞች ቡድን (ኤም ኤስ ኤፍ)፤ በጋምቤላ ክልል ኢታንግ ልዩ ወረዳ ባለፈው ሳምንት በተቀሠቀሠ ግጭት የ12 ሰዎች ሕይወት ማለፉን ገለጠ። ድርጅቱ፣ የአራቱ ቁስለኞች በክልሉ ውስጥ ካቋቋመው ኩሌ የጤና ጣቢያ ከደረሱ በኋላ ሕይወታቸው ማለፉን ጠቅሷል። የጤና ጣቢያው በግጭቱ ከባድና ቀላል የመቁሠል ጉዳት የደረሠባቸውን 88 ሰዎች መቀበሉንና 13 ቁስለኞ ለተሻለ ሕክምና ወደ ጋምቤላ ሆስፒታል እንደተላኩ ድርጅቱ ባወጣው አዲስ መረጃ ላይ አመልክቷል። ድርጅቱ፣ በግጭቱ የተሳተፉ አካላት በሲቪሎች ላይ ተጨማሪ ጉዳት እንዳይደርስ ጥበቃ እንዲያደርጉ ጠይቋል።

4፤ በአዲግራት የካቶሊክ ቤተክርስቲያን አገረ ስብከት፣ በትግራይ ክልል ሰብዓዊ እርዳታ የጫነ የጭነት ተሽከርካሪው ትናንት ከሽሬ እንዳሥላሴ ከተማ ሰሜን ምዕራብ አካባቢ በድሮን እንደተመታበት አስታወቀ። የጭነት ሽከርካሪው የድሮን ጥቃት የተፈጸመበት፣ ሽሬ ከተማ ለተጠለሉ 56 ሺሕ 200 ያህል የውስጥ ተፈናቃዮች 36 ሺሕ ሜትሪክ ቶን እህል እና 5 ሺሕ 100 ሜትሪክ ቶን ዘይት ለማድረስ በመጓዝ ላይ ሳለ እንደነበር ቤተክህነቱ ባወጣው መግለጫ ገልጧል። ቤተክህነቱ፣ ባለሥልጣናትና ሌሎች አካላት የረድዔት ጫኝ ተሽከርካሪዎችን ደኅንነት ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲያስከብሩ፣ ለረድኤት ሠራተኞች፣ ለእርዳታ ጫኝ ትሽከርካሪዎች፣ ለረድኤት መተላለፊያ መስመሮችና ለዕርዳታ ሎጅስቲክ አቅራቢዎች ግልጽ እና አስተማማኝ የደኅንነት ዋስትና እንዲሠጡ እንዲሁም የሲቪሎችን ሕይወትና ቁልፍ መሠረተ ልማቶችን አደጋ ላይ ከመጣልና የነፍስ አድን የእርዳታ አቅርቦቶችን ከማስተጓጎል እንዲቆጠቡ ጠይቋል። ከመንግስት ወገን የተሰጠ መልስ የለም።

5፤ የመገናኛ ብዙሃን ባለሥልጣን፣ ከዛሬ ጀምሮ በትግራይ ቴሌቪዥን ላይ ላልተወሠነ ጊዜ እገዳ ጥያለሁ አለ። ባለሥልጣኑ፣ ማንኛውም ዲጂታል፣ የብሮድካስትም ኾነ የሕትመት መገናኛ ብዙኀን ጣቢያውን እንደ መረጃ ምንጭ መጠቀም ወይም ጣቢያው የሚያሠራጫቸውን ይዘቶች እንዳያሠራጭ ወይም እንዳያስተጋባ መከልከሉን ገልጧል። ይህን መመሪያ ተላልፎ በሚገኝ ማንኛውም መገናኛ ብዙኀን ላይ ባለሥልጣኑ ሕጋዊና አስተዳደራዊ ርምጃ እንደሚወስድ አስጠንቅቋል። በግጭት ማቆም ስምምነቱ ማግስት በጣቢያው ላይ ጥሎት የነበረውን እገዳ ተነስቶ ወደ ሥራ ተመልሶ ቆይቷል ያለው ባለሥልጣኑ፣ የአገርንና ሕዝብን ደኅንነት እንዲሁም ብሔራዊ ጥቅም አደጋ ላይ የሚጥሉ፣ ወደ ግጭት የሚገፋፉ እና ጽንፈኝነትን የሚያበረታቱ መልዕክቶች በተከታታይ ሲያስተላልፍ ቆይቷል ብሏል።

የትግራይ ቴሌቪዥን በበኩሉ፣ የባለሥልጣኑ ውንጀላ "ከእውነታ የራቀ" እና በመገናኛ ብዙሃን ላይ የሚፈጸም "አፈና" ነው በማለት እገዳውን ኮንኗል። በኢትዮጵያ እውነተኛ ሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲ እንዲመጣና የሕዝቦች የዘመናት ትስስር ተመልሶ እንዲያብብ እየሠራ መኾነን የጠቀሠው ጣቢያው፣ ባለሥልጣኑ እገዳውን እንዲያነሳ ጠይቋል፡፡

6፤ ሚድሮክ ኢንቨስትመንት ግሩፕ፣ የሠራተኞቹን ዝቅተኛ ደመወዝ ከ6 ሺሕ ብር ወደ 10 ሺሕ ብር ከፍ አደረገ። ኩባንያው፣ ከተያዘው ወር ጀምሮ ለሠራተኞቹ ደመወዝ ጭማሪ 3 ቢሊዮን 244 ብር መመደቡን ሥራ አስኪያጁ ጀማል አሕመድ ይፋ አድርገዋል። ኩባንያው ባሁኑ ወቅት 80 ሺሕ ሠራተኞች ያሉት ሲሆን፣ የኩባንያው ባለቤት ሼህ መሃመድ አል አሙዲ ኩባንያው ተጨማሪ 40 ሺሕ ሠራተኞች እንዲቀጥር መመሪያ መስጠታቸው ባለፈው ሳምንት እንደተገለጠ ይታወሳል።

7፤ ግብጽ፣ ደቡብ ሱዳን በዋይት ናይል ወንዝ ላይ ለመገንባት ያቀደችውን ግድብ እደግፈዋለሁ አለች። ግብጽ ለደቡብ ሱዳን ግድብ ድጋፏን የሠጠችው፣ ግድቡ ቢገነባ ሊደርስባት የሚችለው ጉዳት እጅግ ዝቅተኛ እንደኾነ በግምገማ ስላረጋገጠች መኾኑን የአገሪቱ የመስኖ ሚንስትር ሃኒ ስዊላም ተናግረዋል። ስዊላም፣ የደቡብ ሱዳን ግድብ በናይል ቤዚን ኢኒሼቲቭ ማዕቀፍ ውስጥ የሚታይና በሁሉም የተፋሰሱ አገራት ምክክር ተደርጎበት የሚካሄድ መሆኑንም ገልጸዋል። ግብጽ አባል የኾነችበት የናይል ቤዚን ኢኒሼቲቭ በወንዙ ላይ መገንባት ይችላሉ ብሎ ካጸደቃቸው የተፋሰሱ አገራት ፕሮጀክቶች መካከል፣ አራት የኃይል ማመንጫ ግድቦች ይገኙበታል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ቅዳሜ፣ መስከረም 9፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ የሥራና ክህሎት ሚንስቴር፣ በኢትዮጵያ እና ሳዑዲ ዓረቢያ መካከል ባለው የሥራ ሥምሪት ዙሪያ ሀሰተኛ መረጃዎች እየተሠራጩ ይገኛሉ አለ።
ሚንስቴሩ፣ የሥራ ገበያ መረጃ ሥርዓቱ እንደተዘጋ፣ ዜጎች ለሥራ እየተሠማሩ እንዳልኾነና የሥራ ገበያ መረጃ ሥርዓቱ ለጥቂቶች ብቻ እንደተዘጋጀ በማስመሰል በመሠራጨት ላይ ያሉ መረጃዎች ሙሉ በሙሉ "መሠረት የለሽ" ናቸው ሲል ማምሻውን ባወጣው መግለጫ አስታውቋል። ሚንስቴሩ፣ ሕጋዊ የሥራ ሥምሪት ሂደቱ በሥራ ገበያ መረጃ ሥርዓቱ አማካኝነት አሁንም እየተካሄደ ይገኛል ብሏል። "መሠረት የለሽ" እና "አሳሳች" መረጃዎችን የሚያሠራጩ አካላትን በማጣራት ሕጋዊ እርምጃ ለመውሠድ በዝግጅት ላይ መኾኑንም ሚንስቴሩ ጠቅሷል።

2፤ አፍሮ ፒክስ፤ በድረ ገጽ ለዕይታ በሚያቀርባቸው የኢትዮጵያ ፊልሞች 100 ሺሕ ዕይታ ለሚያገኙ 3 ሺሕ የአሜሪካ ዶላር ለመክፈል ከፊልም ሠሪዎች ጋር ውል እየገባ ይገኛል። ድርጅቱ፣ ለአንድ የፊልም ዕይታ 0 ነጥብ 03 ዶላር እንዲሁም ለ10 ሺሕ ዕይታ 300 ዶላር ክፍያ ይፈጽማል። የድርጅቱ አሠራር፣ ፊልም ሠሪዎች ፊልማቸውን በሌሎች አማራጮች ጭምር ለዕይታ የማቅረብ መብት የሚሠጥና የፊልሞች የቅጂ መብት የባለቤቶቻቸው ኾኖ እንዲቀጥል የሚፈቅድ መኾኑንም ዋዜማ ተረድታለች። በድረገጹ ላይ ፊልሞችን ለዕይታ ለማቅረብ፣ ፊልሙ የእንግሊዝኛ የትርጉም ጽሑፍ ያለው መኾኑ አንዱ መስፈርት ነው። ድርጅቱ፣ በድረገጹ በወር ከሦስት እስከ አምስት የሚደርሱ ፊልሞችን ለዕይታ ለማብቃት ማቀዱንም ሠምተናል።

3፤ ደቡብ ሱዳን፣ በናይል ወንዝ ላይ የኃይል ማመንጫ ግድብ ለመገንባት እንደማትፈራ አስታወቀች። የአገሪቱ የኢነርጂ ሚንስትር አጎክ ማኩር፣ መንግሥት በወንዙ ላይ ግድብ ለመገንባት ዝግጅት እያደረገ መኾኑን መናገራቸውን የአገሪቱ የዜና ምንጮች ዘግበዋል። ሚንስትሩ፣ ደቡብ ሱዳን የናይል ወንዝ ተፋሰስ አካል እንደመኾኗ ግድብ የመገንባት ሉዓላዊ መብቷ የተጠበቀ ነው ማለታቸውንም ዘገባዎቹ ጠቅሠዋል። ግብጽ ጭምር የተካተተችበት የናይል ተፋሰስ አገራት የሚንስትሮች ምክር ቤት፣ በናይል ወንዙ ላይ ግድቦችን ጨምሮ የተለያዩ ፕሮጀክቶች እንዲሠሩ ስምምነት ላይ መድረሱን ሚንስትሩ ጠቅሠዋል ተብሏል። ደቡብ ሱዳን ይህን አቋሟን የገለጠችው፣ ግብጽ በታችኛው የናይል ተፋሰስ ላይ ተጨማሪ ግድብ መገንባቱን እንደምትቃወም እየገለጠች ባለችበት ወቅት ላይ ነው።

4፤ አሜሪካ በሶማሊያ ለተሠማራው የአፍሪካ ኅብረት ተልዕኮ ድጋፍ ለሚያደርገው የተመድ ቢሮ የምትሠጠውን የገንዘብ ድጋፍ ባንድ ተጨማሪ ዓመት ለማራዘም መወሠኗ ተሠማ። አሜሪካ ለተመድ ድጋፍ ሠጪ ቢሮ ከታኅሳስ ጀምሮ ድጋፍ መስጠት እንደምታቆም ባለፈው ሃምሌ ማስታወቋን ተከትሎ፣ የአፍሪካ ኅብረት ተልዕኮ ቀጣይ እጣ ፈንታ አጣብቂኝ ውስጥ ገብቶ ነበር። ኾኖም አሜሪካ ሞቃዲሾ የሚገኘው የተመድ ቢሮ ከቀጣዩ ጥር ጀምሮ ባሉት 12 ወራት ውስጥ ሥራዎቹን ቀስ በቀስ እንዲቀንስ አሜሪካ ዕድል መስጠቷ ታውቋል።

እንዲሁም፤

1፤ የድምጻዊት ፀደንያ ገብረማርቆስ "ገሪር " የተሠኘ ስያሜ የተሠጠው አዲስ የሙዚቃ አልበም መስከረም 16 ቀን ለአድማጮች ሊቀርብ እንደሆነ ተሠምቷል። ይህ የሙዚቃ አልበም አስር የሙዚቃ ሥራዎችን የያዘ ነው።

2፤ የገጣሚ ሳሚያ ጡሃ "እምወድህዎይ" የግጥም መጽሐፍ ነገ እሁድ መስከረም 10 ከቀኑ 10 ሰዓት ጀምሮ ሲግናል አካባቢ በሚገኘው ዴማ ሆፕ ሪልስቴት ህንጻ ይመረቃል። [ዋዜማ]

ለቸኮለ! ዓርብ፣ መስከረም 8፣ 2019 ዓ፣ም የዋዜማ ዐበይት ዜናዎች

1፤ በአማራ፣ ኦሮሚያና ትግራይ ክልሎች አንዳንድ አካባቢዎች የተከሠተው ድርቅ በአስር ሺዎች በሚገመቱ እንስሳትና ሰብሎች ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሠ መሆኑን ዋዜማ ሠምታለች፡፡ በሦስቱ ክልሎች በርካታ ወረዳዎች በድርቁ ሳቢያ በሺዎች የሚቆጠሩ አርሶ አደሮች ከቀያቸው መፈናቀላቸውንና በርካታ ትምህርት ቤቶች መዘጋታቸውን ካሠባሠብናቸው መረጃዎች ተረድተናል።

በአማራ ክልል ድርቅ ከተከሠተባቸው መካከል፣ ዋግ ኽምራ ብሄረሰብ ዞን እና የሰሜን ጎንደር ዞን ቆላማ አካባቢዎች ተጠቃሽ ሲኾኑ፣ በኦሮሚያ በምሥራቅ ሸዋና ምዕራብ ሐረርጌ ዞኖች በርካታ ወረዳዎች የክረምት ዝናብ እጥረት በተለይ በሰብል ላይ መጠነ-ሰፊ ጉዳት ማድረሱን ነዋሪዎች ገልጸዋል። በትግራዩ ጭላ ወረዳ በመቶዎች የሚቆጠሩ እንስሳት መሞታቸውንና "አጋራሌ" በተባለች ቀበሌ በቅርቡ የሁለት ሰዎች ሕይወት ማለፉን የአካባቢው ነዋሪዎች ነግረውናል።

2፤ አማጺው የኦሮሞ ነፃነት ሠራዊት፣ ከ"ጽምዶ" ጥምረት ጋር ግንኙነትም ሆነ ትብብር የለኝም አለ። ኾኖም "ትብብሩ" በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የሚንቀሳቀሱ ተቃዋሚ ኃይሎች የጋራ ስምምነት መሆኑንና ምሥረታውም በመጨረሻው ምዕራፍ ላይ እንደሚገኝ እንደሚያውቅ ቡድኑ ገልጧል። ቡድኑ፣ የ"ትብብሩ" ትኩረት ተቃዋሚ ኃይሎች የውስጥ ሽኩቻዎችን አቁመው በመንግሥት ላይ እንዲያተኩሩና ሠፊ መሠረት ያለው የሽግግር መድረክ መፍጠር መሆኑን ጠቅሷል፡፡

3፤ የኢትዮጵያ የቅርስ ጥበቃ ባለሥልጣን፣ አቡዳቢ ውስጥ በዓለማቀፍ የመጽሃፍት ሽያጭ አውደ ርዕይ ላይ በ250 ሺሕ ዶላር ለሽያጭ የቀረበው ጥንታዊ መጽሐፍ ቅዱስ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጠየቀ። መጽሃፉ በመቅደላ ዘመቻ ወቅት የብሪታንያ ወታደሮች ከአጼ ቴዎድሮስ ዘርፈው እንደወሠዱት የገለጡት የባለሥልጣኑ ዋና ዳይሬክተር አበባው አያሌው፣ የቅርስ ሻጮች በዘረፋ የተወሠዱ ቅርሶችን ያለመሸጥ የሞራል ግዴታ አለባቸው ማለታቸውን አል ጀዚራ ዘግቧል። መጽሃፉን ከግለሰብ በውክልና ተረክቦ ለሽያጭ ያቀረበው 'ኢንሊብሪስ' የተባለው ድርጅት በበኩሉ፣ መጽሃፉን ለኢትዮጵያ ለመመለስ የሚያስገድድ ሕጋዊ መሠረት የለም በማለት ጥያቄውን ውድቅ ማድረጉን ዘገባው ጠቅሷል።

4፤ ሼክ መሃመድ አል አሙዲ፣ ሚድሮክ ኩባንያ ካሉት 80 ሺሕ ሠራተኞች ላይ ተጨማሪ 40 ሺሕ ሠራተኞችን እንዲቀጥር መመሪያ ሠጡ። ሚድሮክ ተጨማሪ የሰው ኃይል እንዲቀጥር አል አሙዲ ትዕዛዝ የሠጡት፣ ሠፊ የሥራ እድሎችን መፍጠር ለአገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ይጠቅማል በሚል ስሌት እንደኾነ ተናግረዋል። ሚድሮክ በግብርና፣ ማኑፋክቸሪንግ፣ ጤና እና መሠረተ ልማት ላይ ትኩረት እንዲያደርግና የኩባንያው ሠራተኞች የደመወዝ ጭማሪ ከኑሮ ውድነቱ ጋር የተጣጣመ መሆኑ እንዲረጋገጥ ጭምር አል አሙዲ አዘዋል። አል አሙዲ በቅርብ ወራት ውስጥ ወደ ኢትዮጵያ በመጓዝ ከሠራተኞቻቸው ጋር እንደሚገናኙም ጠቁመዋል።

5፤ የሠነደ ሙዓለ ንዋይ ገበያ፣ 11 አዳዲስ ኩባንያዎች ገበያውን ለመቀላቀል ያቀረቡትን ጥያቄ በመርሕ ደረጃ ማጽደቁን ገለጠ። ኢትዮ ቴሌኮምን፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን እና አዋሽ ባንክን ጨምሮ ቀደም ሲል በገበያው ለመሳተፍ ፍቃድ ያገኙ ስድስት ተቋማት ሲሆኑ፣ አዲሶቹ ኩባንያዎች ሲቀላቀሉ የኩባንያዎች ብዛት ወደ 18 ከፍ ይላል። የሠነደ ሙዓለ ንዋይ ገበያው ሥራ አስፈጻሚ ዮዲት ካሳ፣ ቢያንስ ከአዲሶቹ ኩባንያዎች ስድስቱ እስከ ታኅሳስ ወር መጨረሻ ግብይት ይጀምራሉ ብለው እንደሚጠበቁ ሰሞኑን ባንድ መድረክ ላይ ተናግረዋል። ኾኖም ዮዲት የአዲሶቹን ድርጅቶች ማንነት ከመግለጽ ተቆጥበዋል።

6፤ የኢትዮጵያ አየር መንገድ፣ ቀጠናዊ አገልግሎት የሚሠጡ 25 አነስተኛ አውሮፕላኖችን ለመግዛት የያዘውን እቅድ ማዘግየቱ ተሠማ። አየር መንገዱ የአውሮፕላኖቹን ግዥ በጥቂት ወራት ወደፊት መግፋቱን ዋና ሥራ አስፈጻሚው መስፍን ጣሠው እንደነገሩት ሮይተርስ ዘግቧል። አየር መንገዱ አውሮፕላኖች ግዥ ላይ ከተያዘው መስከረም በፊት የመጨረሻ ውሳኔ ላይ ይደርሳል በማለት ሰኔ ወር ላይ ተናግረው የነበረ ሲሆን፣ አሁን ግን በቀጣዮቹ ጥቂት ወራት ውሳኔ ላይ እንደርሳለን ማለታቸውን ዘገባው ጠቅሷል። አውሮፕላኖቹም የኢምብራኤር ኢ-2 ወይም የኤርባስ-220 ሞዴሎች እንደሚኾኑ መስፍን ተናግረዋል ተብሏል።

7፤ የስምረት ፓርቲ የኦዲትና ኢንስፔክሽን ኮሚሽን፣ ምርጫ ቦርድ በፓርቲው ስም ማንኛቸውም እንቅስቃሴዎችና ስብሰባዎች እንዳይደረጉና ውሳኔዎች እንዳይተላለፉ ጊዜያዊ እገዳ እንዲጥል አቤቱታ ማስገባቱን አስታወቀ፡፡ ኮሚሽኑ፣ አንዳንድ አመራሮች የፓርቲውን ሕገ-ደንብና የፖለቲካ ፓርቲዎችን አዋጅ በመጣስ በዘፈቀደ እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ በማለት ወንጅሏል። የጽሕፈት ቤት አመራሮች ኮሚሽኑ በማያውቀውና አባላት ባልተሟሉበት ስብሰባ፣ አዲስ የፓርቲ ሰብሳቢ ለመምረጥ ሞክረዋል በማለት ኮሚሽኑ ከሷል።

8፤ የፕሬዝዳንት ትራምፕ አስተዳደር፣ አሜሪካ በኤርትራ ጦር ሠራዊት እና ገዥ ፓርቲ እና ባለስልጣናት ላይ የጣለችውን ማዕቀብ አነሳ። የቀድሞው የፕሬዝዳንት ባይደን አስተዳደር በኤርትራ ላይ ከአምስት ዓመት በፊት ማዕቀቡን የጣለው፣ የኤርትራ ጦር ሠራዊት በትግራዩ ጦርነት ወቅት ትግራይ ውስጥ ፈጽሞታል ከተባለው የሰብዓዊ መብት ጥሠት ጋር በተያያዘ ነበር። ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ኤርትራ በፕሬዝዳንት ትራምፕ አስተዳደር ጋር ግንኙነቱን ማሻሻል እንደሚፈልግ በተደጋጋሚ ሲገልጽ ቆይቷል።

9፤ ሁለት የስነ ጽሁፍ ኖቤል ተሸላሚዎችን ጨምሮ ከ180 በላይ ታዋቂ ደራሲያን፣ የኤርትራ መንግሥት ለ25 ዓመታት ያሠራቸው 12 ጸሃፊዎች በሕይወት ስለመኖራቸው ማረጋገጫ እንዲሠጥ ለፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ደብዳቤ ጻፉ። የትኛውም ጸሃፊ ወይም ጋዜጠኛ ሀሳቡን በመግለጹ ብቻ ሊሠወር እንደማይገባው የደብዳቤው ጸሃፊዎች አጽንዖት ሠጥተዋል። ደብዳቤው፣ እስረኞቹ ያሉበትን ሁኔታ አለማሳወቅ ዓለማቀፍ ሕግን የሚጻረርና ጭካኔ የተሞላበት ተግባር መኾኑን ያትታል። ትውልደ ኢትዮጵያዊው ገጣሚ ለምን ሲሳይ እና መዓዛ መንግስቴ ከደብዳቤው ጸሃፊዎች መካከል ይገኙበታል።

እንዲሁም፤

1፤ ከሁለት ዓመት በፊት ለአድማጮች ባቀረበችው "ዓለም ብሬ" ነጠላ ሙዚቃዋ የታወቀችው ድምጻዊት ሳሌሚያ፣ የመጀመሪያ የሙዚቃ አልበሟን "ድል" በሚል ርዕስ ዛሬ ዓርብ መስከረም 8 ቀን ለአድማጮች አድርሳለች። በአልበሙ ላይ በሙዚቃ ቅንብር ዴቭ ኦን ዘ ትራክ እና ኑሂ ተሳትፈዋል።

2፤ ሩቢያት ጥበባዊ ዝግጅት ነገ መስከረም 9 ቀን ከቀኑ 10 ሰዓት ጀምሮ ምኒልክ ሆስፒታል አካባቢ በሚገኘው ዩዝ ኢምፓክት ግቢ ውስጥ ይካሄዳል። በዝግጅቱ ግጥም፤ ሙዚቃና የመጽሐፍ ዳሠሣ ይቀርባል። [ዋዜማ]